Trage wegen in je buurt

Duid jouw woonplaats aan en wij personaliseren onze website voor jou.

De kaart

OF

Je postcode

Verstuur
 
vrijdag, 30 March 2012 13:44

Trage wegen zonder grenzen - deel 1: Engeland en Wales

Op 12 juni vieren we onze verjaardag, da's intussen bekend. Maar er is meer. We organiseren diezelfde dag samen met de Vereniging van Vlaamse Provincies, in het Vlaams Parlement 's namiddags een heus colloquium “Samenwerken rond trage wegen – binnen en buiten Vlaanderen”. Naar aanleiding van het colloquium starten we met een artikelreeks "Trage wegen zonder grenzen", waarbij we telkens een buitenlandse tragewegensituatie in de kijker zetten. Hoe kan het ook anders... Engeland bijt de spits af.

Openbare rechten van doorgang ("public rights of way") als deel van een Wegenwet (Highway Act)

Een 'kissing gate' aan het begin van een public footpath bij een weiOm heel correct te zijn: we hebben het nu over de situatie in Engeland en Wales. De Schotse regelgeving komt in een later artikel aan bod. Engeland, wandelland. En zoals bekend doordrongen van tradities. Toch zijn de Highway Act (1980) en zeker de Countryside and Rights of Way Act (2000) vrij recente wetten (met een weliswaar diepgewortelde geschiedenis). Zonder verder in details te treden, kunnen we in de Engelse "Highways" volgende categorieën 'trage wegen' onderscheiden:

  • Public footpaths (openbare voetwegen): alleen maar toegankelijk voor wandelaars
  • Public bridleways (openbare ruiterpaden): toegankelijk voor wandelaars, ruiters en fietsers.
  • Restricted byways (zoiets als 'zijwegen met beperkingen'): toegankelijk voor wandelaars, ruiters, menners en fietsers
  • Byways open to all traffic ('zijwegen voor alle verkeer'): een beetje zoals onze brede veldwegen, je mag er ook met een gemotoriseerd voertuig door, maar de weg is niet ingericht als een verkeersweg.

En ja, in Engeland zijn die trage wegen dus een deel van het officiële wegennet. Net zoals in België, hoor ik jullie zeggen. Correct, maar wat Engeland verschillend maakt is dat de Highway Act àlle openbare wegen omvat. In België bestaat er geen eenheidsregime voor de wegen.

stukje uit de Definitive Map van Central BedfordshireWat houdt zo'n recht van doorgang in?

Net zoals in België gaat het om openbare wegen (heel vaak op private gronden). Het publiek heeft er het recht om te "komen en gaan", te stoppen, het recht van uitzicht, maar ook het recht om er te rusten of te eten. Dit alles zolang je maar op het pad blijft. Honden mogen mee, maar moeten aan de leiband. 

Waar liggen die rechten van doorgang?

Met een Engelse topografische kaart (Ordnance Survey) kom je al een heel eind. De meeste rechten van doorgang worden erop weergegeven (hoog tijd dat ons Nationaal Geografisch Instituut hier werk van maakt). Maar een topokaart heeft geen juridische waarde. Het Engelse equivalent van de Atlas der Buurtwegen is de 'definitive map' waarop alle rechten van doorgang weergegeven worden. Net zoals bij ons werden deze kaarten de jongste jaren gedigitaliseerd. (Klik hier voor een >>> overzichtje). Ze zijn bijzonder gedetailleerd: zelfs wanneer een gebouw de weg illegaal verspert, dan wordt dit op de digitale kaart aangegeven. Verder staat de officiële breedte van de weg op de kaart (net zoals bij ons), draagt elke weg een nummer (net zoals bij ons)

Een highway is daarom nog geen autostrade...Interessant weetje: het is pas sinds 1949 dat deze kaarten bestaan.  Daarvoor moesten inwoners altijd voor de rechtbank bewijzen dat er een recht van doorgang bestond. Ter vergelijking deed België het dan zo slecht nog niet: bij ons bestonden de Atlassen der Buurtwegen op dat moment al meer dan een eeuw, en er geldt sinds 1841 een omgekeerde bewijslast: diegene die beweert dan een recht van doorgang NIET bestaat, moet dat maar bewijzen. Trouwens, de definitive map wordt niet verondersteld volledig te zijn. Daarom bestaat er een >>> officiële procedure die iedereen kan opstarten om te bewijzen dat een bepaalde weg op de definitive map zou kunnen terechtkomen. Misschien een oplossing voor de vele trage wegen in ons land die niet op de Atlas der Buurtwegen voorkomen.

Er zijn dus ook voetwegen die géén openbare wegen zijn in Engeland. De eigenaar van zo'n voetweg kan deze openstellen (in dat geval zijn het 'permissive routes'), zonder dat er zich een recht van doorgang op kan instellen. Om zeker te zijn, sluiten veel eigenaars dergelijke paden voor één dag per jaar, want sluitend is de regelgeving niet. Ook hier zien we een parallel met België, een toegang "gedogen" kan enkel aan jouw familie, rechtstreekse kennissen en buren. Als het brede publiek passeert, kunnen we niet meer over een gedoogzaamheid spreken. En verder zijn er ook Engelse paden die door publieke plaatsen lopen: parken, "access land" (dit zijn plaatsen waarop een algemeen recht van doorgang geldt), enzovoorts. Het zijn geen rechten van doorgang, maar het publiek mag er wel altijd komen.

Hoe ontstaat een recht van doorgang?

Dit verloopt zeer gelijkaardig met het Belgische recht. De meeste publieke rechten van doorgang werden naar gewoonterecht gevestigd, en door de opeenvolgende Highway Acts als dusdanig bevestigd. Een pubkliek recht van doorgang kan ook ontstaan door verjaring: het feit dat het publiek deze gedurende 20 jaar gebruikt. (In België ligt deze termijn op 30 jaar). Net zoals in België kunnen er ook rechten van doorgang worden gecreëerd. De Highway Athority (het district, county of de unitary authority, een samenvoeging van de twee) kan een weg als publiek recht van doorgang bestemmen, ook over private grond. Zelfs de eigenaar kan dit doen. Het publiek recht van doorgang is onverjaarbaar: zelfs al wordt het tientallen jaren niet meer gebruikt, het blijft bestaan. Aan die verjaarbaarheid komt in ons land hopelijk binnenkort ook een eind, in Wallonië zelfs al vanaf september 2012.

Eigendomskwesties

Public footpath over privé eigendom

Het Engels recht is trouwens erg vindingrijk wat betreft openbare wegen over private grond. De oppervlakte van zo'n weg wordt verondersteld toe te behoren aan de Highway Authority. De oppervlakte, de fundering, eventueel de onderfundering en al de lucht erboven. Een publiek recht van doorgang houdt dus een verticale eigendomsbeperking in, noodzakelijk voor het beheer en de bescherming van de weg. Al de rest hoort gewoonlijk toe aan de eigenaar van het omliggende land. Die eigenaars mogen geen poorten, overstapjes of draaipoortjes plaatsen zonder toestemming van de wegbeheerder. De eigenaar moet ook de weg onderhouden, al kan deze voor een kwart van deze kosten een tussenkomst van de wegbeheerder vragen. Die laatste mag trouwens voor meer dan een kwart van de kosten tussenkomen.

De bevoegde overheid en het wegbeheer

BewegwijzeringDe wegbeheerder van deze wegen zijn dus de Highway Authorities: het graafschap (county), soms de districten (een deeltje van een graafschap) of de Unitary Authority. Ze staan in voor de weg, maar ook voor de 'definitive map', de atlassen, zeg maar. Bijzonder is wel dat ook de kleinste lokale overheden, de burgerlijke parochies en gemeenten het recht hebben de wegen te onderhouden. Maar ze zijn dit niet verplicht. In Nationale parken wordt dan weer alle wegbeheer overgenomen door de parkbeheerder. De wegbeheerder heeft ook de plicht om de wegen te bewegwijzeren, al is dit een "discretionaire plicht": alleen maar daar waar ze dit nodig achten. In de praktijk is elk publiek recht van doorgang op het terrein aangeduid.

In elk geval: de wegbeherende overheid is bijzonder machtig op het vlak van handhaving. Ze kunnen alle belemmeringen van publieke doorgangen laten wegnemen, standaard op kosten van de eigenaar van de ondergrond. Die eigenaars hebben trouwens de plicht om draaipoortjes, bruggen, hekjes en overstapjes te onderhouden. Doen ze dit niet, dan grijpt de Highway Authority in en stuurt ze de factuur door. Over daadkracht gesproken.

Alleen maar de Highway Authorities én de Britse Minister van Leefmilieu, Voedsel en Platteland (niet zo in Wales, daar is het de Regering van Wales die de bevoegdheid heeft) kunnen het tragewegennet wijzigen. Net zoals in België kunnen eigenaars geen publieke rechten van doorgang afsluiten, noch verleggen.

Ploegen en stieren

Dwars doorheen het graanveld, een courante praktijk

Het omploegen van rechten van doorgang is illegaal, ook in Engeland. Maar bij voetwegen en ruiterwegen die diagonaal door akkers lopen mag het wel, op voorwaarde dat de doorgang binnen de 24 uur terug wordt aangedrukt door de landbouwer. Doet deze dit niet, dan doet de wegbeheerder het in zijn plaats. En stuurt de rekening door. Het gewas mag in de zomer de breedte van de weg niet versperren. Wandelaars moeten door een maïs- of graanveld minstens 1,5 vrije doorgang hebben. Ruiters minstens 3 meter. Is dit niet het geval... inderdaad, dat doet de wegbeheerder dit op de kosten van de landbouwer.

Ook wat betreft stieren is de wetgeving duidelijk: een stier, ouder dan 10 maand én van een erkend melkveeras, mag niet in een weide staan waarover een publiek recht van doorgang loopt. Andere stieren mogen dat wel als er koeien bijstaan. Maar als een wandelaar wordt aangevallen, draagt de landbouwer de volle aansprakelijkheid (in tegenstelling tot in België, waar er altijd gedeelde aansprakelijkheid geldt tussen boer, wandelaar en wegbeheerder).

crowmap

Versperringen en ontmoedigingen

Sterk: in Engeland mag je als wandelaar of ruiter een wegversperring verwijderen om je tocht verder te zetten. Je mag maar zoveel afbreken als nodig en als je makkelijk om de versperring heen kan, mag je de versperring zelf niet verwijderen. Volstrekt illegaal is ook het ontmoedigen van de passage onder de vorm van een bord 'private weg' als het over een publiek recht van doorgang gaat. Ook daar kunnen we hier nog wat van leren.

Struinrecht (Right to Roam)

In Engeland en Wales bestaat er ook sinds 2000 'struinrecht': het recht om vrij te lopen over onbewerkt land: bossen, weiden, heidegebied, ... Maar het is géén algemeen struinrecht. Je kan er alleen maar gebruik van maken wanneer je op "Access land" staat. Deze vrij toegankelijke landerijen staan aangegeven op een kaart, de >>> CROW-map die je via de website van Natural England (het Engelse Agentschap voor Natuur en Bos) kan bekijken. 

Nog meer weten over de situatie in Engeland en Wales?

Verbazingwekkend hoe de wettelijke situatie in Engeland toch heel veel gelijkenissen vertoont met deze in ons land, anders dan sommigen ons soms willen laten geloven. Maar vraag het vooral zélf aan een expert. Op 12 juni ontvangen we John Trevelyan (lid van de Ramblers' Association en Rights-of-Way-consulent, bovendien ook mede-auteur van 'the Blue Book') op het colloquium "Samenwerken rond trage wegen" in het Vlaams Parlement. Laat je niet afschrikken door het Engels, we voorzien simultaanvertaling. > Snel inschrijven is de boodschap!

Beknopte bibliografie

Gelijkaardige berichten

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Please wait

Nieuws

  • 9 mrt Week van de vrijwilliger

    Tijdens deze week bedanken wij welgemeend onze vrijwilligers voor hun inzet. Verschillende vrijwilligers zijn bij onze projecten betrokken en in het bijzonder het STAPAS-project. Omdat ze in onze werking geloven en hun steentje willen bijdragen aan het verbeteren van onze leefomgeving. Dat betekent heel veel voor ons!

  • 7 mrt Wandelen langs trage wegen in Kapelle-op-den-Bos: 19 fiches om te downloaden - UPDATE!

    De werkgroep Trage Wegen Kapelle-op-den-Bos tekende 18 wandellussen uit in de hele gemeente. Stuk voor stuk mooie lussen langs trage wegen waar de werkgroep zich al jarenlang voor inzet. Op eenvoudig verzoek neemt Ronan - de parcoursman van de werkgroep - je zelfs op sleeptouw. En daar komt nu een 19de lus bij, met start aan Taverne-Restaurant De Nachtegaal (wandeling: 7,1 km). Genieten maar!

Volledig nieuwsoverzicht