Trage wegen in je buurt

Duid jouw woonplaats aan en wij personaliseren onze website voor jou.

De kaart

OF

Je postcode

Verstuur
 

Trage wegen zonder grenzen - deel 3: Duitsland

Ook nu belichten we de trage wegen in één van onze buurlanden. Na Engeland en Frankrijk, is deze maal ons derde grote buurland aan de beurt: Duitsland. Alvast de wandelsport is in Duitsland bijzonder populair: meer dan 600.000 wandelaars zijn aangesloten bij één van de clubs die deel uitmaken van het Deutscher Wanderverband. Om en bij de 200.000 kilometer wegjes en paadjes maken deel uit van een bewegwijzerd wandelcircuit. En de allereerste Duitse wandelclub dateert al van 1864.

privatGrondwet

Hoe vertaalt zich al die wandellust in wetgeving? Laat ons beginnen bij de notie 'eigendom' in de Duitse grondwet. Artikel 14, 2de lid zegt over eigendom: "Eigentum verpflichtet. Sein Gebrauch soll zugleich dem Wohle der Allgemeinheit dienen". Dat wil zoveel zeggen als "het gebruik van het eigendomsrecht strekt tot het nut van het algemeen", met andere woorden: men koppelt aan de notie privé-bezit onmiddellijk het nut voor de maatschappij en met het bewuste artikel wordt de rechtsbasis gelegd voor het inperken van het eigendomsrecht. Op zich is dit natuurlijk niet ophefmakend, want ook in België wordt het eigendomsrecht ingeperkt door wetten en regels.

Betretungsrecht

De Duitse wetgever lonkt naar meer Scandinavische systemen van toegangkelijkheid met het zogenaamde Betretungsrecht (het 'recht op betreden'). Het regelt het gebruik voor het publiek van bossen, weiden en onbeteelde akkers in het kader van recreatie. Ook privégronden vallen onder het Betretungsrecht, wat meteen een eigendomsbeperking inhoudt volgens het eerder aangehaalde artikel 14 van de Duitse grondwet. Twee wetten zijn van belang: de federale Natuurbeschermingswetgeving en de federale Boswetgeving. 

Art. 59 van de federale Landschaps- en Natuurbeschermingswet regelt de vrije toegang voor recreatief verkeer door straten, wegen en onbeteelde zones van het open landschap (inperking van het eigendomsrecht). De deelstaten kunnen hiervan echter afwijken. Art. 14 van federale Boswetgeving regelt de vrije toegang voor voetgangers in het bos, voor andere recreatie (fietsers en ruiters, ...) op de wegen. De Duitse deelstaten  moeten zorgen voor uitvoeringsbesluiten. Het zijn ook de deelstaten die de voorwaarden bepalen waaronder land- of boseigenaars de toegang voor het publiek kunnen weigeren. Meestal gaat het om het beschermen van natuurwaarden of om tijdelijke afsluitingen, bijvoorbeeld bij bosexploitatie. Voor wandelaars is er niet vaak een probleem, maar de deelstaten weigeren al sneller de algemene doorgang voor fietsers en ruiters. Vooral een doorn in het oog van de mountainbikers, zo blijkt.

Omvang van het Betretungsrecht

De toegang is in principe steeds op eigen risico, de recreant moet rekening houden met gevaren die eigen zijn aan de gebieden die hij of zij betreedt: modder, vallende takken, dat soort zaken. Het Betretungsrecht legt de betrokken eigenaars van de gebieden geen enkele onderhoudsverplichting op. Wanneer een recreant op grond van het Betretungsrecht een private weg gebruikt, dan verandert het feitelijke statuut van deze weg niet: een private weg blijft privaat.

Indeling van de wegen

Los van een algemeen recht van doorgang, geldt er natuurlijk ook een recht van doorgang op de wegen in Duitsland. Maar uiteraard zijn niet alle wegen 'trage wegen'. Enerzijds zijn er de autonome fietswegen en de doorsteekjes in steden en verkavelingen. Deze wegen vormen aparte categorieën in het Duitse verkeersreglement (de Straßenverkehrsordnung) die luisteren naar namen zoals Fußweg (voetweg), Reitweg (Ruiterweg) of Radweg (Fietsweg). Het beheer van dergelijke wegen gebeurt meestal door de gemeente, maar het kan ook door bovengemeentelijke overheden (zoals de Ambten of Districten) gebeuren.

Een Duitse WirtschaftswegDaarnaast zijn er de Wirtschaftswegen, die we het best als "exploitatiewegen" kunnen omschrijven. Ze omvatten zowel veldwegen als boswegen en zijn in regel niet verhard. Het statuut van dergelijke Wirtschaftswegen verschilt van deelstaat tot deelstaat. In Baden-Württemberg zijn ze bestemd voor het gebruik van iedereen. In Nordrhein-Westfalen worden de Wirtschaftswegen zelfs niet als openbare wegen beschouwd. Ze blijven dus privé, zelfs wanneer deze in eigendom zijn van de overheid. Let wel: door het Betretungsrecht heeft het publiek meestal op de één of andere manier toegang, zelfs over privé wegen. Afhankelijk van de deelstaat moeten eigenaars bepaalde regels respecten alvorens ze een privéweg kunnen afsluiten: er moet meermaals aantoonbare schade kunnen worden bewezen of natuurwaarden moeten in het gedrang zijn, om er maar enkele te noemen.

Een overzicht van de deelstaatwetgeving vind je (in het Duits) op >>> volgende website.

Literatuur en bronnen:

- Sauthoff, Michael, Öffentliche Straßen (Straßenrecht, Straßenverkehrsrecht, Verkehrssicherungspflichten), 2de Druk, München 2010
- Wikipedia (Betretungsrecht, Wirtschaftsweg)
- Mountainbike Magazin, Mein Wegerecht >>> artikel

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Please wait

Nieuws

  • 9 mrt Week van de vrijwilliger

    Tijdens deze week bedanken wij welgemeend onze vrijwilligers voor hun inzet. Verschillende vrijwilligers zijn bij onze projecten betrokken en in het bijzonder het STAPAS-project. Omdat ze in onze werking geloven en hun steentje willen bijdragen aan het verbeteren van onze leefomgeving. Dat betekent heel veel voor ons!

  • 7 mrt Wandelen langs trage wegen in Kapelle-op-den-Bos: 19 fiches om te downloaden - UPDATE!

    De werkgroep Trage Wegen Kapelle-op-den-Bos tekende 18 wandellussen uit in de hele gemeente. Stuk voor stuk mooie lussen langs trage wegen waar de werkgroep zich al jarenlang voor inzet. Op eenvoudig verzoek neemt Ronan - de parcoursman van de werkgroep - je zelfs op sleeptouw. En daar komt nu een 19de lus bij, met start aan Taverne-Restaurant De Nachtegaal (wandeling: 7,1 km). Genieten maar!

Volledig nieuwsoverzicht