Trage wegen in je buurt

Duid jouw woonplaats aan en wij personaliseren onze website voor jou.

De kaart

OF

Je postcode

Verstuur
 

Dag van de trage weg 2010: een succesverhaal

Uitgave Oktober 2010

Natuurtechnische inrichting: dijkpaden in de spots

Ongelimiteerde budgetten voor verharding, géén geld voor een zelfbedieningsveer

Een natuurtechnisch vraagstuk zou je misschien niet meteen verwachten op de Dag van de trage weg, maar toch: de actie van JNM en vzw Durme in Lokeren spitste zich toe op het behoud van het laatste onverharde dijkpad. De Durme en Moervaart slingeren ten noorden van Lokeren tussen een rustige open ruimte. In 2008 sluiten het stadsbestuur van Lokeren en Waterwegen & Zeekanaal, beheerder van de rivier een overeenkomst af om een fietspad aan te leggen op de onverharde dijken ? de laatste. Dogmatisch wordt ervan uitgegaan dat een asfaltstrook van 2 tot 3 meter breed onvermijdelijk wordt. Door weer en wind verkenden enkele enthousiastelingen de dijk. Luidop vroegen ze zich af: kan een fractie van die centen niet beter in een zelfbedieningsveer gestoken worden?

Ruimtebeslag
Is het verharden van een dijkpad dan echt zo nefast voor de natuur? De natuurwaarde van de onverharde dijken langsheen Durme en Moervaart zit voornamelijk in de nagenoeg vloeiende overgang van de rivier naar de ernaast gelegen meersen. De oever bestaat namelijk uit een natuurtechnisch profiel waarbij de oeverbescherming volledig wordt verzekerd door een aangelegde oevervegetatie van riet, lisdodde en andere stevig wortelende waterplanten. Ze beschermen de dijk tegen de eroderende golfslag van plezierbootjes. Op de kruin ligt een voornamelijk door wandelaars betreden aarden pad van een halve meter. Het dijklichaam zelf is opgebouwd uit de klei en het zand van de rivier. Een langgerekt natuurreservaat van minstens 8 tot 10 meter breed dus. Letterlijk, want de dijk is in eigendom van de vzw Durme, de plaatselijke natuurvereniging. Verhard daar 3 meter van en je verliest minstens 25% van dit ecosysteem. Puur ruimtebeslag dus.

Recreatieve draagkracht
"Het is altijd hetzelfde met die natuurjongens: ze gunnen de mensen niks," hoor ik u al mompelen. Niets is minder waar. De lange dijkstroken die bij het natuurreservaat horen, zijn altijd opengesteld geweest voor rustzoekende wandelaars en trage fietsers. U wordt er als wandelaars dus uit uw sokken gereden. Bovendien is de dijk is de voorbije jaren volledig op veilige breedte en hoogte gebracht. De deelnemers aan de actie waren zelfs getuige van de recente herstellingswerken: het nog niet gestabiliseerde zand krikte het avontuurlijk gehalte van de tocht danig op. Recreatie en natuur gaan samen, want tal van zeldzame vogels, waaronder de bruine kiekendief kwamen tot broeden naast dit pad. Dat is bij een intensief gebruik ondenkbaar. Gebonden verhardingen zoals asfalt en beton gaan gepaard met een aanzienlijke stijging van de snelheid én dus met mogelijke extra gebruikersconflicten. De draagkracht van het gebied wordt zo overschreden.

Op zoek naar alternatieven
Het verschil met de ?niet-herstelde? stroken onverharde dijk is groot: plots fietst de groep over een comfortabele strook gestabiliseerde aarde en kortgehouden gras. Dit is perfect. Maar ook aan de overkant, langsheen de Leebeek, ingericht als een smalle halfverharde strook zou een perfect natuurtechnisch verantwoord alternatief kunnen zijn voor de asfalteringsdrang. En bovendien stukken goedkoper.

Zelfbedieningsveer als sluitstuk recreatief netwerk
Door de Lokerse Moervaartmeersen loopt ook de vroegere weg van Daknam naar Eksaarde, die eeuwenlang gebruik maakte van het Pieter Heydensveer over de Moervaart. De laatste veervrouw "Marie van ?t veir" werd in 1980 nog gehuldigd, maar vandaag is het veer buiten gebruik. Als ruim drie jaar ijvert de vzw Durme voor de herinrichting van die overzet als zelfbedieningsveer, zonder hinder voor de pleziervaartuigen op de Moervaart. In Nederland zijn er diverse uitvoeringen van dergelijke bootjes in gebruik. Dit zelfbedieningsveer zou er het sluitstuk vormen van een uitgebreid net van fietspaden in directe omgeving. De vereniging "Vrienden van de Vlaamse Veren" en ook een delegatie van de Nederlandse "Vrienden van de Voetveren" hebben ook al bij minister Crevits, het stadsbestuur van Lokeren en Waterwegen en Zeekanaal aangedrongen om het zelfbedieningsveer op de historische plek in te richten. Dit hoeft slechts een bescheiden 40.000 euro te kosten. En hoewel niemand tégen is, investeren de voornoemden liever willens nillens in asfalt.

Bronnen:
> Lees ook: Decleer, K. & De Rijcke, A., 1998, Jaagpadverharding langs waterlopen beheerd door AWZ. Voorstel voor een discussiekader.

Cursusreeks natuurtechnische inrichting
Dit artikel kadert in de cursusreeks 'natuurtechnische inrichting van trage wegen - oplossingen voor natuur en landschap'. Over alle aspecten in verband met natuur en landschap en trage wegen, geeft Trage Wegen vzw een tweedaagse cursusreeks voor gemeentelijke ambtenaren. De volgende cursus vindt plaats in Antwerpen op dinsdag 16 november (theorie) en dinsdag 30 november. Er zijn nog enkele plaatsen beschikbaar, dus snel inschrijven is de boodschap.

> Schrijf in voor de Antwerpse praktijkdagen

De kalender voor de praktijkdagen in de andere provincies vind je terug op onze website.
> Bekijk deze hier: www.tragewegen.be/praktijkdagen

De praktijkdagen komen tot stand in samenwerking met de Vlaamse Overheid en met de gewaardeerde steun van Green Road NV.


Vereniging in de kijker: Bewonersplatform Oosteeklo

Op de Dag van de trage weg organiseerde het Bewonersplatform Oosteeklo samen met vzw Pro Natura, het Regionaal Landschap Meetjesland en de gemeente Assenede twee activiteiten: op zaterdag maakten ze het Tereeckensche voetpad terug open, op zondag huldigden ze het pad officieel in. We vragen Maarten Lippens van het Bewonersplatform Oosteeklo naar hun motieven.

Hoe is het Bewonersplatform ontstaan?
Maarten Lippens: ?Het Bewonersplatform Oosteeklo ontstond begin 2008 uit het project ?Dorp in Zicht?. Via een grootschalige enquête konden we het leven in Oosteeklo in beeld brengen en evalueren. De belangrijkste thema?s die daaruit kwamen, waren sociaal leven, wonen, vervoer en mobiliteit en milieu en landschap. Er was ook een grote vraag naar de oprichting van een dorpsraad. Wij kozen voor de naam ?Bewonersplatform?.?

Op welke manier werkt het Bewonersplatform rond trage wegen?
Maarten: ?Het Bewonersplatform engageerde zich om alle nog bestaande en verdwenen trage wegen van Assenede te inventariseren. Aan de hand van oude en actuele topografische kaarten en de Atlas der Buurtwegen zochten een aantal vrijwilligers alle trage wegen op en inventariseerden de toestand en de knelpunten.
Het behoud van trage wegen kadert in een totaalplan van onze gemeente. Al een hele tijd heeft onze gemeente ook de kerkwegels in ere hersteld na een samenwerking met het Heemkundig Genootschap De Twee Ambachten. Als Bewonersplatform vonden we het één van onze speerpunten om toch zeker één trage weg terug open te krijgen.?

Hebben jullie een goede samenwerking met de gemeente?
Maarten: ?De samenwerking is goed. We zitten verschillende keren per jaar samen om lopende projecten in Oosteeklo op te volgen. We houden ook jaarlijks een open bewonersvergadering waarin de bevolking van Oosteeklo in dialoog kan gaan met het gemeentebestuur. Het gemeentebestuur ziet ons als een belangrijke partner en wij appreciëren het erg dat ons advies wordt gevraagd.?

Welke actie deden jullie op de Dag van de trage weg?
Maarten: ?Op zaterdag 23 oktober werkten we samen met de Minawerkers van vzw Pro Natura en de vrijwilligers van Regionaal Landschap Meetjesland om het Tereeckensche voetpad vrij te maken. Op zondag 24 oktober volgde de officiële opening, gevolgd door een open bewonersvergadering waarin we de Oosteeklonaren informeren en hen polsen naar hun verwachtingen voor volgend jaar.?

Waarom is het belangrijk om het Tereeckensche voetpad terug toegankelijk te maken?
Maarten: ?Het Tereeckensche voetpad maakt een verbinding tussen Oosteeklo en Ertvelde en biedt ook perspectieven bij het uitwerken van een wandelnetwerk.?

Hoe verloopt de samenwerking met jullie buurgemeente Evergem?
Maarten: ?Wij hebben goede contacten met het Forum Trage Wegen in Evergem en we werkten de voorbije maanden samen om de trage weg ook op Ertvelde open te krijgen (nvdr: wat helaas nog niet gelukt is). Wij hebben zelf geen concrete samenwerking met het gemeentebestuur van Evergem. Deze contacten verlopen via ons gemeentebestuur.?

Wat zijn jullie toekomstplannen in verband met trage wegen?
Maarten: ?We hopen in de toekomst samen met het gemeentebestuur en Regionaal Landschap Meetjesland nog andere trage wegen in Oosteeklo open te krijgen. Het zou mooi zijn om binnen een paar jaar een heus wandelnetwerk te hebben in Oosteeklo en de hele gemeente Assenede.?


Vraag van de maand: Wat te doen met een trage weg die niet onderhouden wordt of afgesloten is?

1) Wijs de gemeente op haar verantwoordelijkheid. Doe dit op een constructieve manier. Kader de problematiek van één bepaald wegje in de algemene tragewegenproblematiek, in het algemeen belang én in uitvoering van de wetgeving. Kaart het belang aan van een nulmeting van de huidige toestand van alle trage wegen in de buurt én concrete terreinoplossingen.

Wat als je geen antwoord krijgt binnen de voorgestelde termijn? Herhaal je vraag aan de hand van een ingebrekestelling in een aangetekende brief. Deze zal je toelaten om verdere stappen te ondernemen. Je stuurt ? aangetekend - een kopie naar de Bestendige Deputatie van de provincie waar je woont én naar de gouverneur.


2) Promoot de trage wegen in je buurt. Maak de lokale verenigingen warm voor activiteiten op trage wegen. Samen sta je sterker. Met de afgevaardigden richt je een werkgroep trage wegen op, al dan niet ondersteund door de gemeente. Deze werkgroep laat je toe om vanuit verschillende invalshoeken samen aan een gedragen visie te werken.

Organiseer activiteiten voor alle inwoners. Een actie ter plaatse, eventueel met de pers erbij, brengt de zaak misschien wel in beweging. Bied de gemeente aan om zelf bij de vrijmakingswerken te helpen via de Dag van de trage weg.


Meer inspiratie en voorbeelden vind je op >> www.trage-wegen-lijn.be.
Heb je nog vragen? Aarzel niet en contacteer ons via info@tragewegen.be.


Een terugblik op enkele acties

Afgelopen weekend gingen in heel het land mensen aan de slag om wegen terug open te maken, ze in te wandelen, te verkennen. Het soms barre weer weerhield de mensen er niet van om naar buiten te komen voor onze trage wegen. De verschillende acties konden rekenen op een grote belangstelling: sommige acties konden rekenen op meer dan 300 deelnemers. De Dag van de trage weg trok de aandacht van de nationale radio (Radio 2, Radio 1 en Q-Music) en de lokale pers. Iedereen die zich inzet voor trage wegen heeft er weer helemaal zin in!
Trage Wegen vzw ging natuurlijk ook zelf op pad en bezocht verschillende acties op het terrein. En we zagen dat het goed was.

Assenede: het Tereeckensche voetpad terug open
Op zaterdagmorgen gingen vrijwilligers van het Bewonersplatform Oosteeklo (zie verder), buurtbewoners en arbeiders van vzw Pro Natura aan de slag met bosmaaiers, spades en hakbijlen om een in onbruik geraakte weg terug open te maken. Amper enkele uren later kreeg het pad vorm: een mooie onverharde weg waar je kan genieten van een prachtig landschap. Veel mensen van Oosteeklo wachtten niet lang om het pad te verkennen: zondag werd het pad onder grote belangstelling officieel ingehuldigd en ingewandeld.

Kortrijk: de Neerbeekwandelroute en het Prikkelpad ontmoeten elkaar
Kortrijk maakt al sinds 2008 werk van het inventariseren en evalueren van haar tragewegennetwerk. Dit jaar ligt de focus op de deelgemeenten Bissegem en Marke. Naar aanleiding van de Dag van de trage weg werden in Kortrijk twee bestaande wandelroutes ? één in Marke en één in Bissegem - met elkaar verbonden. Meer dan 200 Markenaren en Bissegemnaren wandelden het volledige traject in.

Dilbeek: Voetweg 17 hersteld
De werkgroep Trage Wegen Dilbeek ijvert al jaren voor het herstel en onderhoud van de Dilbeekse trage wegen. Tijdens het actieweekend stonden ze klaar om de in verdrukking geraakte voetweg 17 in Sint-Ulriks-Kapelle weer toegankelijk te maken. Met spade, schop en snoeischaar werd een strook van ongeveer 65cm breed begaanbaar gemaakt. Nu kunnen wandelaars terug zonder problemen van de Molenkouter naar de Vallenbosstraat wandelen.
Meer weten over de werking van Trage Wegen Dilbeek of op zoek naar inspiratie om ook de trage wegen in jouw gemeente te helpen? Neem een kijkje op >> www.tragewegendilbeek.be.

Ham: de gemeente engageert zich
Ook in Ham werd er gewandeld. De gemeente Ham engageert zich om het netwerk van trage wegen kwalitatief te herwaarderen. De oprichting van een gemeentelijke commissie ?trage wegen?, de opmaak van een beleidsplan en de samenwerking met de Heemkundige Kring getuigen van de inzet bij het gemeentebestuur. Op de Dag van de trage weg ging een begeleide wandeling langs trage wegen in Oostham. De tragewegenkaart die binnenkort bij elke inwoner in de bus valt, werd voorgesteld. Eén van de wegen op de kaart is na 15 jaar terug toegankelijk gemaakt. Deze pas herstelde weg werd officieel geopend en ingewandeld. Door deze ontbrekende schakel te herstellen kunnen bewoners verkeersveilig en duurzaam naar het centrum.

Boutersem: naamborden troef
In Boutersem loodste de duurzaamheidsambtenaar ons langs een handvol fraaie paden. Een primeur: de bestaande buurtwegen waren uitgedost met zeshoekige bordjes waarop het nummer uit de Buurtwegenatlas staat af te lezen. De afgelopen maanden werkten de milieudienst en de dienst Mobiliteit samen aan de inventarisatie van de buurtwegen in de deelgemeenten Boutersem en Roosbeek. Begin oktober volgde dan ook een infoavond, waar de gemeente haar prioriteiten opsomde: bereikbaarheid van de scholen krijgt absolute voorrang. Om deze beleidskeuze te concretiseren, wordt de toegankelijkheid van een aantal verdwenen buurtwegen volgend jaar hersteld. We wandelen die paden graag in op de Dag van de Trage Weg editie 2011!

Turnhout: nieuw pad langs nieuwe beek
Zondagvoormiddag bij een staalblauwe lucht, tekenden een dertigtal buurtbewoners uit de verkaveling Bruyne Strijd present voor een wandeling langs een nieuwe trage weg in hun buurt. Onder begeleiding van de ruimtelijke planners van de stad, maakten ze kennis met het pad en met de plannen voor de nieuwe verkaveling aan de Heyzijdse Velden. Bij de aanleg van deze verkaveling kiest de stad voor een aanpak die het landschap zo weinig mogelijk schaadt. Groene vingers tussen de wijken, maar ook oude en nieuwe trage wegen helpen om het groene karakter van het woongebied te bewaren en verbinden.


De tragewegenparadox

Waarom de Dag van de trage weg zo belangrijk is.

Nooit eerder waren de files zo lang als de voorbije maand oktober. Nooit eerder stond ons leefmilieu zo sterk onder druk als in 2010, ironisch genoeg het jaar van de biodiversiteit. Het aantal verkeersdoden blijft onrustwekkend hoog. Nooit eerder waren onze kinderen zo dik bij gebrek aan beweging? Tegelijk heeft de gemiddelde Belg meer vrije tijd dan ooit tevoren. De verkoop van elektrische fietsen groeit evenredig met het aantal gepensioneerden. Het aantal start-to-runners en mountainbikers is niet meer te tellen. Zachte recreatie en toerisme dichtbij huis zitten in de lift, wandelclubs barsten uit hun voegen. De nood aan rust, ruimte en trage wegen is groot.
En toch? verdwijnen elk jaar nog talloze paden en wegen voor niet-gemotoriseerd verkeer. Door de toenemende verkeersdruk, door de bouwwoede die om zich heen blijft grijpen, of simpelweg door gebrekkig onderhoud of inpalming.

Om deze paradox aan de kaak te stellen, organiseert Trage Wegen vzw elk jaar een actieweekend: de Dag van de trage weg. Lokale werkgroepen en gemeentebesturen tonen aan dat met relatief weinig inspanningen heel wat kilometers trage wegen opnieuw geopend kunnen worden. Van functionele verbindingen tussen dorpskernen tot recreatieve wandelpaden op het platteland. Buurtbewoners ontdekken tijdens wandelingen en fietstochten onvermoede paden en doorsteekjes in hun wijk. Hun enthousiasme achteraf spreekt vaak boekdelen: ze hebben de meerwaarde van trage wegen aan den lijve ondervonden.
Dankzij de inzet van talloze vrijwilligers kunnen we alsmaar meer mensen ervan overtuigen dat trage wegen onmisbaar zijn. Vandaag, maar zeker morgen. Daarom: een welgemeende dankjewel voor iedereen die er afgelopen weekend bij was.

Noteer alvast 22 en 23 oktober 2011 in je agenda. Met stip, voor een nieuwe editie van de Dag van de trage weg.


Gesignaleerd: vacature voor een projectmedewerker trage wegen

Het Regionaal Landschap Schelde-Durme is op zoek naar een nieuwe medewerker voor het project ?Herstel van trage wegen langs Schelde en Durme?. Reageren kan nog tot 11 november met een mailtje naar info@rlsd.be. Meer info over de vacature vind je op >> www.rlsd.be.


Uitsmijter: Warme winteravonden in het Dijleland

Koning winter steekt stilaan zijn neus al aan het venster. Heel wat lange avonden liggen in het verschiet. Elke derde woensdag van de maand kan u terecht voor een leerrijke uiteenzetting over een natuurrijk onderwerp in Heverlee. Op 17 november wijdt Marc De Bie u in in de wondere wereld van het Miradal en het Meerdaelwoud. Op 15 december vertelt Michel Asperges u alles over de vele soorten bijen in ons land.

De Warme Winteravonden vinden plaats in het Deelgemeentehuis van Heverlee. Start om 20u, inkom gratis. Inschrijven kan bij: CVN Vlaams-Brabant, 016 35 30 96, christy.vanfraechem@c-v-n.be. Meer info op >> www.rld.be.


Ondertussen? in Wallonië

Trage wegen stonden vorig weekend ook in Wallonië op de agenda. Rendez-vous sur les sentiers is de tegenhanger van de Dag van de trage weg in het zuiden van het land. Onze zusterorganisatie Sentiers.be zette zo?n vijftig acties op het getouw. Ook hier heel wat diversiteit in het aanbod: een pak wandelingen en heel wat openstellingen. Enkele voorbeelden:

Op vraag van lokale jongeren knapte de gemeente Amay (Luik) bijvoorbeeld een wegje op dat naar de Maas afdaalt. De schoolgaande jeugd kan nu langs een trage weg de bushalte bereiken die zich net aan de oevers van de Maas bevindt. In Clavier (Luik) greep de lokale werkgroep in langs een pad waar de prikkeldraad door overbegroeiing onzichtbaar was geworden. En in Warnant (Namen) werd de ?Weg van Pauline? opnieuw toegankelijk gemaakt. Enthousiaste vrijwilligers kregen meteen het verhaal te horen van Pauline Genart, die in de 19de eeuw langs deze weg heeft gewoond.
Herontdekking van vergeten weggetjes stond ook in La Bruyère (Namen) centraal. In deze gemeente maakt een vijftienkoppige werkgroep sinds 2007 het mooie weer. Ze zijn gegroeid vanuit een heus ?Huis voor het geheugen van het platteland? (Maison de la Mémoire Rurale). Philippe Soutmans van de werkgroep legt uit waarom een actieweekend voor de trage wegen zo belangrijk is: ?We mogen niet vergeten dat in de zeven dorpen van onze gemeente zo?n 70% van de buurtwegen zijn verdwenen, terwijl dit aantal in andere gemeenten beperkt blijft tot 25%?. Er is dus nog wat werk aan de winkel. Afspraak op 22 en 23 oktober 2011!

Meer info over de acties in Wallonië vind je op >> www.sentiers.be.


Tragewegenbeeld - Op ontdekkingstocht in Beringen

Op meer dan honderd plaatsen in ons land kwamen afgelopen weekend mensen samen om trage wegen te ontdekken of onder handen te nemen. Gewapend met laarzen en kruiwagens, fietskarren of naambordjes trokken ze erop uit om onze trage wegen onder de aandacht te brengen. En met succes. Op de >> radio bijvoorbeeld.

(copyright foto: Gabor Husson)


Alle E-zines

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Please wait