Trage wegen in je buurt

Duid jouw woonplaats aan en wij personaliseren onze website voor jou.

De kaart

OF

Je postcode

Verstuur
 

E-zine Trage Wegen vzw

Uitgave December 2004

Trage wegen in de prijzen

Geografe Véronique Van Acker wint met haar scriptie de eindwerkprijs 2004 van het Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning (VRP). De VRP reikte deze prijs uit in samenwerking met de Vlaamse Regering. Het was minister Dirk Van Mechelen (Ruimtelijke Ordening) die haar de eindwerkprijs overhandigde.

De herwaardering van 'trage wegen' voor lokale verplaatsingen, case-study Lochristi

Deze scriptie poneert de stelling dat door een goed uitgebouwd routenetwerk voor langzaam verkeer aan te bieden het verplaatsingsgedrag voor lokale verplaatsingen (meer dan 50%) wezenlijk kan gewijzigd worden. Hierin kunnen 'trage wegen' hun oorspronkelijke functie heropnemen en bovendien ook nieuwe mogelijkheden voor recreatieve verplaatsingen opvangen. In dit werk vindt de lezer ondermeer een beknopt en leesbaar overzicht van zowel de ruimtelijke als de mobiliteitscontext, een definitie van trage weg en ontwerpcriteria voor een fiets- en wandelroutenetwerk. Aan de hand van de case-study wordt aangetoond tot welke resultaten inzake verkeersveiligheid de uitbouw van dergelijk netwerk kan leiden. De systematiek is evenwel inzetbaar op andere plaatsen. Het werk is sterk verkeerskundig opgebouwd, en vooral gericht op fietsverkeer, waardoor de interactie met de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen soms te beperkt aan bod komt. De maatschappelijke relevantie, het sterke pleidooi voor een gemeentelijke in plaats van een provinciale aanpak, de inhoudelijke samenhang en het vernieuwend karakter bieden vele aanknopingspunten voor verder toegepast onderzoek. Dit onderwerp is ondertussen zeer actueel geworden door het huidige debat omtrent de herwaardering van de oude buurtwegen.

- Wie meer wil weten over dit onderwerp kan contact opnemen met Véronique Van Acker veronique.vanacker@ugent.be
- Meer info over de VRP-eindwerkprijs zelf vind je op hun website


Vereniging in de kijker: Trage Wegen Zuid-West Brabant

Ook in Halle langs trage wegen.

De regio “Zuid-West Brabant” met als centrum Halle, op een boogscheut van Brussel, bevat nog vele authentieke landelijke hoekjes verborgen in de plooien van het Pajottenland en de sprookjesachtige valleien en plateaus tussen Zenne en Zoniën.
Het erfgoed aan voetwegen is er zeer rijk. Helaas is het zoals overal elders in Vlaanderen al tientallen jaren sterk verminderd en nog steeds bedreigd.

Rik Houthuys bekommert zich, mede vanuit zijn achtergrond als beroepsgeograaf, reeds jaren om de toegankelijkheid van alle hoekjes van het landschap via voetwegen. In een paar dossiers ondervond hij dat je als individu al gauw voor (gemeentelijke) muren staat, en als er alweer geen reactie op je zoveelste klacht komt, slaat de machteloosheid toe. Maar hij ondervond ook, onder meer dank zij Trage Wegen vzw, dat de belangstelling voor voetwegen, hoewel verspreid, springlevend is. Hij zag in dat een lokale georganiseerde werkgroep rond trage wegen heel wat nuttig werk zou kunnen verzetten. Men kan versnipperde initiatieven in dezelfde streek op elkaar afstemmen, je kan het er voor mekaar opnemen en elkaar aanmoedigen.

Zo ontstond Trage Wegen Zuid-West Brabant, een overleg tussen afgevaardigden van natuurverenigingen, streekverenigingen en wandelclubs en individuele mensen die zich het lot van kleine, verkeersvrije wegen aantrekken. De doelstellingen van deze werkgroep zijn bondig en duidelijk:

  1. Stimuleren van het gebruik van bestaande trage wegen

  2. Herwaarderen van het gebruik van in onbruik geraakte trage wegen

  3. Aanzetten tot het uitbouwen van het netwerk van bestaande trage wegen

Hoe wil Trage Wegen Zuid-West Brabant zijn doel bereiken? Om te vermijden dat voetwegen verloren gaan, wordt een inventaris gemaakt van alle bestaande, bedreigde, verdwenen, afgeschafte en ingepalmde voetwegen. Zo wordt tenminste vastgelegd en publiek bekend gemaakt wat er op dit ogenblik nog bestaat. Vanwege het sluipende karakter van “voetweg-verdwijningen” is het belangrijk waakzaam te zijn. De werkgroep fungeert thans als een lokaal meldpunt voor gevallen van verwaarlozing, inpalming,… Na een dergelijke melding wordt de betrokken overheid formeel gecontacteerd.

Op dit ogenblik heeft deze manier van werken reeds een paar positieve resultaten opgeleverd in Halle. Omdat voetwegen maar zullen overleven indien ze ook gebruikt worden, zal de werkgroep ervoor ijveren dat de gemeenten hun voetwegen op een herkenbare, discrete manier afbakenen. Er wordt eveneens naar gestreefd dat voetwegen hun eerste functie, namelijk deze van veilige, kortste verbinding, kunnen behouden. Hiertoe is het belangrijk dat netwerken van voetwegen worden uitgebouwd, die alternatieven zijn voor onze autoverbindingen. Daarom zal de werkgroep ook plannen van aanleg en structuurplannen van nabij opvolgen en de lokale overheden wijzen op alle mogelijkheden tot het aanleggen van nieuwe voetwegen.

We leven in een samenleving met vele belangen. Hoewel de werkgroep Trage Wegen Zuid-West Brabant nadrukkelijk opkomt voor de belangen van de voetwegen, zal hij op een positieve en constructieve manier werken, zonder privé-personen of besturen te belagen.

Wie in Zuid-West Brabant mee wil werken aan dit doel, kan voor meer informatie contact opnemen met de coördinator, Rik Houthuys, tel. 02 306 47 04 (kantooruren) of per mail op rik.houthuys@telenet.be.


Dulomi-nieuws uit Wommelgem

De komende maanden focussen we telkens op één van onze Dulomi-proefprojecten (zie ook vorige e-zines). De vzw Trage Wegen begeleidt met de steun van het Minsterie van de Vlaamse Gemeenschap in elke provincie één à twee gemeenten met een trage wegen-project. De resultaten en ervaringen uit deze lokale projecten zullen aanleiding geven tot een publicatie in het najaar van 2005 en zullen ongetwijfeld bruikbaar zijn als voorbeeld voor andere gemeenten. Deze maand is Wommelgem aan de beurt.

Wommelgem is een van de twee Antwerpse gemeenten die samen met Trage Wegen vzw een project uitwerkt rond het herstel van verbindingen voor niet-gemotoriseerd verkeer, zoals veldwegen, voet- en kerkwegels. Trage wegen zijn in Wommelgem een interessant verkeersalternatief voor de drukke Herentalsebaan, die dwars door de gemeente loopt. Het proefproject moet nagaan hoe de trage wegen op een duurzame manier kunnen worden hersteld en ingericht zodat ze opnieuw kunnen worden gebruikt door (schoolgaande) fietsers en wandelaars. Het project wil de lokale bevolking ook sensibliseren om de oude wegen te gebruiken en wil de buurgemeenten overtuigen om mee te werken aan een grensoverschrijdend netwerk. Zo voorziet het veilige verbindingen naar Ranst en Boechout.

In een eerste fase maakte de gemeente een inventaris van alle wegen en paden die in aanmerking kwamen om deel uit te maken van het project en werden de knelpunten en mogelijkheden in kaart gebracht. Die fase verliep in nauwe samenwerking met de milieuraad. In 2005 worden de knelpunten dan effectief aangepakt. Omdat de gemeente ernaar streeft dat de trage wegen een multifunctioneel gebruik krijgen, wil ze ook die fase niet op eigen houtje uitwerken en zal ze onder andere de plaatselijke jeugdverenigingen bij het project betrekken. Eerst pakt de gemeente de zuidkant van de Herentalsebaan aan. Als de evaluatie van die fase positief uitvalt, volgen ook de trage wegen aan de noordkant.

Meer info (foto’s en kaartjes) over het project vind je op www.milieuraad.be/wommelgem


"Waar een wil is, is een onverharde weg"

Vzw Trage Wegen pleit resoluut voor de multifunctionele ontwikkeling van ons trage wegennet. Vaak wordt de ecologische functie van de trage wegen aangehaald. Kris Decleer (Instituut voor Natuurbehoud) hield in dat kader op de studiedag ‘langs trage wegen’ (zie het vorige e-zine) een pleidooi voor wat meer aandacht voor onze onverharde trage wegen.

Wanneer men buurtwegen inschakelt in een netwerk van fiets- of voetpaden heeft men vaak de neiging nette, geasfalteerde stroken aan te leggen. “Toch is de ecologische kwaliteit van deze verharde wegen beduidend lager dan een graspad of een aardewegel”, zo stelt Kris Decleer. “Verharde stroken vormen ecologische barrières, vooral voor planten en minder mobiele dieren zoals kleine zoogdieren, amfibieën en allerlei ongewervelden. Bermen en houtkanten langs onverharde wegen zijn beduidend rijker aan zeldzame plantensoorten dan langs verharde wegen. De betredingsgradiënt langs onverharde wegen zorgt voor allerlei overgangen in de structuur en samenstelling van de plantengroei. Afhankelijk van allerlei omgevingsvariabelen zijn er heel wat ongewervelde diersoorten die typisch voorkomen langs onverharde wegen (o.a. graafbijen, graafwespen, zandloopkevers, mierenleeuw) en die ontbreken langs verharde wegen”. Kris Decleer pleit voor het afwegen van een aantal criteria bij het inrichten van trage wegen om de natuurwaarden meer kansen te bieden.

“Ecologisch belangrijke trage wegen kunnen ingeschakeld worden als recreatieve weg, maar laat ons dat dan verstandig doen: is halfverharding of verharding echt nodig? Kan een jaarlijkse maaibeurt en terdege bewustmaking van de gebruikers niet volstaan? Indien een (half)verharding onvermijdelijk is, doe dat dan bewust.Gebruik gebiedseigen materialen, geen dolomiet in gebieden met zure bodems, bijvoorbeeld. Houtsnippers leveren dan weer het probleem op dat ze rotten en de bodem verrijken, zodat je binnen de kortste keren met twee bermen vol onuitroeibare brandnetels opgezadeld zit. Ook de breedte van de verharde strook is belangrijk: twee dunne, verharde sporen zijn beter dan een volledig verhard wegdek. Stem de inrichting van trage wegen in natuurgebieden af op de draagkracht van het gebied zodat de verstoring niet te groot wordt ”, argumenteert Kris Decleer voorts. “We kunnen verder gaan: sommige wegen komen in aanmerking voor ontharding. Dat zou meteen ook de ontsnippering van Vlaanderen een beetje stimuleren”, besluit hij.

Wil je meer weten over deze bevindingen, dan kan je Kris Decleer contacteren: kris.decleer@instnat.be


Persbericht - Weg afgesloten? Bel de trage-wegen-lijn

De vzw Trage Wegen begint met de steun van Vlaams minister van Mobiliteit Kathleen Van Brempt met een helpdesk “Voet- en Buurtwegen”. Deze informatie- en hulplijn wil een antwoord bieden op prangende vragen over het behoud en herstel van Vlaanderens ‘trage wegen’. Het initiatief, dat de naam “trage-wegen-lijn” meekreeg, start officieel op 1 december 2004.

Kansen voor een duurzaam mobiliteitsbeleid

De vraag naar ‘trage wegen’ wordt steeds groter. Veldwegen, kerkwegels, jaag- en dijkpaden, bospaden,…zijn vandaag immers de ideale verbindingen voor niet-gemotoriseerd verkeer. Vroeger lag Vlaanderen er bezaaid mee, maar vele trage wegen zijn ondertussen verdwenen of dreigen binnenkort te verdwijnen. “We mogen trage wegen niet bekijken als een (kwalijke) erfenis uit het verleden, maar wel als een kans voor een duurzaam mobiliteitsbeleid” , stelt Van Brempt. “De zogenaamde ‘trage wegen’ kunnen vandaag immers veilige fiets- of voetgangersverbindingen vormen tussen twee woonkernen als alternatief voor een verplaatsing met de wagen. Bovendien dragen trage wegen bij tot een verbetering van de levenskwaliteit van een woonomgeving. Ze zijn immers ideaal om wandelaars van de streek te laten genieten. En dan spreken we nog niet over hun mogelijke functie als ecologische verbinding in het sterk versnipperde Vlaamse binnenland”, aldus de minister.

Grote vragen, kleine problemen en alles daartussenin

Maar al te vaak worden mensen op het terrein geconfronteerd met de aftakeling van trage wegen: de weg waarlangs men jarenlang de hond uitliet is plots afgesloten, het veldwegeltje naar school valt ten prooi aan braamstruiken en brandnetels, een rustig pad wordt een piste voor quads en motors,… Hieruit groeit vaak een ongenoegen, maar dit leidt niet noodzakelijk tot acties. “Mensen die zich willen inzetten voor het behoud of herstel van trage wegen stuiten vaak op een gebrek aan juiste informatie en ondersteuning. Ook gemeenteambtenaren worden vaak met die problemen geconfronteerd. Dikwijls doen indianenverhalen de ronde over onderhoudsplicht en erfdienstbaarheden, wat de onduidelijkheid alleen maar in de hand werkt”, weet Steven Clays, de man achter de helpdesk.


Een overlegmodel voor voet- en buurtwegen

Met de trage-wegen-lijn geeft de vzw correcte –zowel praktische als juridische- informatie over voet- en buurtwegen. “Wanneer mensen ons ook tips vragen hoe zij tot actie moeten overgaan, kiezen wij resoluut voor het overleg”, verduidelijkt Steven Clays. “Daar waar álle betrokkenen samen zitten, worden immers de beste resultaten geboekt”. Op die manier gaan paden terug open, engageert een gemeente zich tot een beter onderhoud, of wordt een voetweg omgelegd over een voor ieder aanvaardbaar tracé. “Met het ondersteunen van deze helpdesk willen we duidelijk stellen dat we de trage wegenproblematiek ernstig nemen”, benadrukt Kathleen Van Brempt. Door alle vragen te bundelen en terug te koppelen met de bevoegde diensten bij provincies en gemeenten wil de vzw Trage Wegen ook een bruikbare bijdrage leveren voor beleidswerk rond trage wegen.


Praktisch

De trage-wegen-lijn is bereikbaar van maandag tot en met donderdag op nummer 02/204 09 72 of per e-mail: trage-wegen-lijn@tragewegen.be


Oproep: foto's gezocht

Zoals in vorige nieuwsbrieven reeds werd vermeld, is vzw Trage Wegen bezig aan de "handleiding trage wegen", een praktisch werk voor iedereen die zelf aan de slag wil rond trage wegen. Momenteel zoeken we nog bruikbaar fotomateriaal waarop belemmerde voet- en buurtwegen te zien zijn.
Foto's kan je steeds opsturen naar ons secretariaat, digitale beelden moeten minstens een resolutie hebben van 300 dpi en zet je best op een CD. vzw Trage Wegen, Vooruitgangsstraat 323 bus 10, 1030 Schaarbeek


Alle E-zines

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Please wait