Trage wegen in je buurt

Duid jouw woonplaats aan en wij personaliseren onze website voor jou.

De kaart

OF

Je postcode

Verstuur
 

E-zine vzw Trage Wegen

Uitgave November 2009

Herfstsporen

Trage-wegenbeeld: voetweg 46, Sint-Martens-Bodegem (Dilbeek) in novemberkleed. Voetwegen dwars door akkers hoeven niet per se voor overlast te zorgen: dit wegje loopt voor een groot gedeelte over velden, die omgeploegd worden. Doordat dit smalle stroken veld zijn én de bewegwijzerde Hoppewandeling deze trage weg volgt, is deze toch in goede staat, behalve nét na het ploegen. Na enkele dagen vormt er zich weer een spoor.

Ontdek deze voetweg (en nog véle andere) op www.tragewegendilbeek.be

Kent u ook een veelvuldig gebruikte voetweg over landbouwland? Stuur ons gerust een foto en beschrijving naar info@tragewegen.be


Herdruk 'Werkdoos trage wegen'

Het mobiliteitsproject 'Trage wegen snel getoetst' werd op 28 oktober succesvol afgesloten met een studiedag (zie e-zine oktober). Hierbij werd ook de vers geperste Werkdoos trage wegen voorgesteld. Deze werkdoos bundelt enerzijds reeds bestaande instrumenten om rond trage wegen te werken. Anderzijds gaan we dieper in op de ervaringen die we opdeden bij de gemeentelijke begeleidingen van het mobiliteitsproject.

De werkdoos bevat volgende praktische werkdocumenten en handleidingen om werk te maken van trage wegen:
? Wegwijzer Trage Wegen
? Trage Wegen Doen Bewegen
? Handleiding terreininventarisatie
? Leidraad trage-wegenbeleid
? Trage wegen als onderdeel van de Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013
? Gemeentelijke voorbeeldfiches
? Mogelijkheden begeleiding van Trage Wegen vzw

Vooraf bestellen kan vanaf nu
De werkdoos is nu ook van jou voor slechts 30 euro en verzendingskosten: voorbestellen kan nu al bij sofie.deberdt@tragewegen.be. De herdruk vindt plaats in januari.


Vereniging in de kijker: Heemkunde Vlaanderen vzw

Sporen van betekenis: trage wegen vertellen hun verhaal

De culturele erfgoedwaarde van trage wegen blijkt al uit hun benaming, die een stuk van hun oorsprong en verleden prijsgeeft. De kerkwegels, molenpaden en kapelwegen zijn bekend. Maar wat moeten we ons bijvoorbeeld voorstellen bij bruidewegen, brandgangen of groenstraatjes? We leggen ons oor te luister bij Heemkunde Vlaanderen vzw. Consulent Daphné Maes vertelt over de missie en visie van deze vereniging, die onlangs ook haar lidmaatschapsaanvraag bij Trage Wegen vzw indiende.

Hoe is Heemkunde Vlaanderen ontstaan?
Daphné Maes: "Heemkunde Vlaanderen vzw is het ankerpunt voor de cultureel-erfgoedgemeenschap heemkunde in Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Sinds 2002 is sprake van een vernieuwde werking. Het Verbond voor Heemkunde was de voorganger van Heemkunde Vlaanderen vzw en bestond toen al zestig jaar. Met de nieuwe naam werd ook een nieuwe start genomen. Er werd werk gemaakt van een beleidsplan ter ondersteuning van het volledige heemkundige veld in Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest dat voldeed aan het (toen) nieuwe Vlaamse decreet volkscultuur. Concreet biedt onze vereniging ondersteuning, begeleiding en vorming aan lokale heemkundige verenigingen, aan individuele heemkundige vorsers en aan de provinciale koepels voor heemkunde. Daarnaast biedt Heemkunde Vlaanderen vzw ook ondersteuning, begeleiding en vorming aan alle lokale musea en lokale archief- en documentatiecentra in verband met het beheer en de ontsluiting van hun lokale erfgoedcollectie."

Lokale heemkringen zetten zich vaak in voor de trage wegen in hun buurt. Hebben jullie weet van hun bekommernissen of ervaringen op dit vlak?
Daphné Maes: "Het is voor heemkundigen en Heemkunde Vlaanderen vzw belangrijk om het lokale erfgoed, en dus ook de trage wegen, zoveel mogelijk te bewaren. Het is echter niet altijd evident om op te komen voor het behoud of terug openstellen van trage wegen. Niet iedereen heeft hier belang bij. Net als bij monumenten wordt er best een hedendaagse functie toegekend. Het in stand houden van niet gebruikte gebouwen en wegen is immers niet zo gemakkelijk. Voor trage wegen ligt de meerwaarde voor de hand: bij toenemende verkeersdrukte vormen ze uiterst interessante alternatieven voor wandelaars en fietsers."

Trage wegen vormen in de eerste plaats fysieke, materiële sporen in het landschap. Maar het zijn ook dragers van gebruiken, leefgewoonten, verhalen en mobiliteitspatronen. Hoe kan die culturele erfgoedwaarde zichtbaar gemaakt worden?
Daphné Maes: "Naast historisch onderzoek vormt mondelinge geschiedenis een dankbare methode om de gebruiken en verhalen die samengaan met de kerkwegels en buurtwegen te achterhalen. De ondervraging van getuigen kan een schat aan informatie en anekdotes opleveren. Naast het publiceren van de resultaten (in gedrukte vorm of digitaal) en het organiseren van een tentoonstelling en of geleide wandeling, kan je de verhalen en gebruiken bijvoorbeeld ook ter plekke ontsluiten door gebruik te maken van infopanelen met geluidsopnamen. Zo staan er in Langemarkt-Poelkapelle infopanelen op de volksverhalenroute."

De volkscultuur is ook sterk verbonden met de wegeninfrastructuur; denken we maar aan de vele processies of stoeten dat ons land rijk is. Liggen er hier geen kansen om de trage wegen te (her)ontdekken?
Daphné Maes: "Niet alleen via stoeten of processies kan men de trage wegen in de kijker zetten. Geleide en uitgestippelde erfgoedwandelingen zijn een ideale manier om het hele jaar door mensen op een laagdrempelige manier met volkscultuur in contact te brengen. Trage wegen zijn hierbij niet alleen functioneel verbindingen tussen verschillende historische elementen, maar kunnen ook zelf het onderwerp zijn van de historische wandelingen. Best wordt de historiek van de trage weg in zijn gehele context geplaatst door rekening te houden met de landschapsgeschiedenis, de geschiedenis van de lokale bevolking, de landbouwgebruiken, ... maar ook bijvoorbeeld de religieuze geschiedenis en het volksgeloof."

Dus trage wegen als laboratoria voor geschiedkunde. Bedankt voor dit inspirerend gesprek en tot binnenkort!

Meer info
Daphné Maes, 015/20 51 74 (daphne.maes@heemkunde-vlaanderen.be)


Doorgelicht - de Vlaamse beleidsnota's

Trage wegen sluipen regeringskringen binnen

In vorige edities van ons e-zine bespraken we al de verkiezingsprogramma's van de Vlaamse partijen naar aanleiding van de gewestverkiezingen. Vervolgens kwam het regeerakkoord aan bod. Nu is het tijd voor de verschillende beleidsnota's van de Vlaamse ministers. Want daarin staat uiteindelijk wat er de komende 5 jaar zal gebeuren.

Mobiliteit
Niet toevallig vinden we in de beleidsnota Mobiliteit van Hilde Crevits (CD&V) de meeste verwijzingen naar trage wegen. Erg belangrijk vinden we de intentie dat het 'stappen en trappen' op het terrein moet worden waargemaakt: "Hiervoor zijn onder andere extra investeringen in veilige en comfortabele fiets- en voetgangersinfrastructuur noodzakelijk", lezen we in de beleidsnota. De minister erkent het grote potentieel voor de toename van het functionele fietsverkeer. Volgens de vzw Trage Wegen is hier ook een rol weggelegd voor de trage wegen: deze kunnen op lokaal niveau het bovenlokaal functioneel fietsroutenetwerk versterken én verfijnen.

Erg positief vinden we de aandacht voor "het wegwerken van barrières ter hoogte van spoorwegen, waterwegen, haven- en industriegebieden". Als het de Vlaamse Overheid menens is, dan zet het met al de betrokken actoren een overleg op, zodat het afsluiten van overwegen en sluizen een halt kan worden toegeroepen. Elke kilometer die de functionele voetganger of fietser nodeloos moet afleggen, jaagt deze immers de wagen in. Wij hebben alvast een lijstje liggen met barrières die er de jongste jaren bijgekomen zijn. Minister Crevits heeft het verder in haar beleidsnota over het belang van jaagpaden, maar dan in het kader van de waterrecreatie. Op recreatief niveau moet er volgens ons dan weer voldoende aandacht zijn voor de laatste natuurlijke, onverharde paden: toegankelijk, dat zeker, maar óók ecologisch.

Expliciet stelt Crevits dat ze "het netwerk van buurtwegen optimaal wil benutten". Positief dus, maar enige waakzaamheid is wel geboden, aangezien de titel het voorwendsel is om de "discussie aan te gaan over een algemene vernieuwing van de wetgeving inzake buurtwegen, het juridisch kader te vereenvoudigen en te actualiseren." Wij benadrukken dat in de eerste plaats het toepassen van de wet al véél meer oplevert voor de buurtwegen dan deze aan te passen. Daarnaast zijn we beducht voor een afzwakking van het goed beschermde statuut voor de buurtwegen. Ten slotte stellen we vast dat de praktijk aantoont dat de bevoegdheidsverdeling tussen gemeente en provincie, gecombineerd met het georganiseerd beroep bij de Vlaamse overheid het buurtwegennet de afgelopen jaren nog enigszins heeft beschermd. Het lijkt ons daarom niet erg opportuun om daar veel aan te morrelen.

Minister Crevits stelt terecht dat ze wil zorgen voor "een goede digitale ontsluiting van de tracés van de buurtwegen via provinciale websites". Momenteel bieden 4 van de 5 Vlaamse provincies de atlassen aan via een GIS-loket en elk op een verschillende manier. Het gaat om openbare gegevens, dus de vzw Trage Wegen vindt dat de buurtwegen op één uniforme manier op GIS te zien moeten zijn (bijvoorbeeld via het Agentschap Geo-informatie Vlaanderen). Wat ons betreft, staat momenteel de provincie Oost-Vlaanderen het verst in het gebruiksvriendelijk en overzichtelijk aanbieden van deze informatie.

In elk geval vinden we het positief dat als het in de beleidsnota over buurtwegen dat de belangrijke netwerkfunctie voor de lokale mobiliteit en de grote cultuurhistorische en archeologische waarde worden erkend. Minister Crevits stelt onomwonden: "Deze moeten maximaal worden beschermd."

Leefmilieu en Natuur
In de beleidsnota van minister Joke Schauvliege (CD&V) komen de trage wegen eveneens aan bod. Ze duidt op de rol van trage wegen voor het open-ruimtebeleid: "De kwaliteit van de open ruimte verbetert via een gebiedsgericht beleid en gebiedsgerichte
investeringen. (...) De projecten kunnen uitvoering geven aan (...) het investeren in stappers en trappers (o.a. trage wegen), ..." Voorts bevat de beleidsnota heel wat indirecte verwijzingen.

Cultuur
Joke Schouvliege is ook minister van Cultuur en heeft daarover ook een beleidsnota geschreven. Twee passages die ons opvielen: "Eco-cultuur initiëren", waarbij de natuurlijke omgeving rechtstreeks gepromoot wordt als onderwerp én als podium voor de kunsten. "Natuur en cultuur vinden elkaar", stelt de minister en inderdaad. "Door het nadenken over de mogelijkheden van kunst in opdracht met een specifieke focus op natuur en zelfs
leefmilieu, kunnen interessante vaststellingen omtrent duurzaamheid en de houding ten aanzien van de
tijdelijkheid van kunst in de publieke ruimte onderzocht worden." Voor beide gevallen, kunnen we ons geen betere locatie dan een trage weg indenken.

Ruimtelijke ordening
Minister Philippe Muyters (N-VA) hebben we deze zomer meteen op een positieve manier leren kennen, toen hij in Dilbeek het besluit van de Deputatie van Vlaams-Brabant schorste waarmee een buurtweg dreigde te verdwijnen. In zijn beleidsnota heeft hij het over het toeristisch-recreatief neven- of medegebruik van het platteland. Hij stelt dat "omwille van de toegenomen vrije tijd inspanningen moeten gebeuren die de toegankelijkheid en de kwaliteit ervan verhogen, zonder hierbij evenwel de basisfunctie van het platteland te hypothekeren." Daar past natuurlijk veel in, maar de koppeling met trage wegen is toch wel snel gemaakt.

Landbouw en Platteland
Minister-president Kris Peeters (CD&V), ook bevoegd voor deze beleidsdomeinen schrijft in zijn beleidsnota over het onderhoud en beheer van landschappelijke en recreatieve infrastructuren. Hij verwijst direct naar het in een proefproject toepassen van een beleidsaanbeveling van het IPO (interbestuurlijk plattelandsoverleg), nl. het "loket onderhoud buitengebied", dat de regie zou verzorgen van het onderhouden van o.a. trage wegen in een bepaald gebied. Laat maar komen!

En verder?
Uiteraard zijn er ook aanknopingspunten voor trage wegen in de beleidsnota's van Toerisme (fiets- en wandelrecreatie) en Onroerend Erfgoed (beschermen van landschappen en kleine landschapselementen) Geert Bourgeois, N-VA). Ook inzake Steden (Freya Van Den Bossche, sp.a) biedt het beleid mogelijkheden, zoals 'vergroenen van de steden' of een 'slimme mobiliteit'. Het is de uitdaging voor de vzw Trage Wegen om de komende jaren in te spelen en te wegen op al deze beleidsintenties. En om u er op het einde van de rit over te informeren, natuurlijk.

Meer info:
Steven Clays, 02 204 09 73 (steven.clays@tragewegen.be)


Inventaris Ichtegemse buurtwegen

Houtlandse Milieuvereniging gaat door!

Al 4 jaar ijvert de Houtlandse Milieuvereniging voor het behoud én het herstel van het fonteinpad in Ichtegem. Deze historisch belangrijke en landschappelijke wondermooie buurtweg wordt immers met afschaffing bedreigd. De gemeente Ichtegem nam daartoe eind 2005, op vraag van Westtoer, de principiële beslissing. Bijna dertig organisaties en verenigingen hebben hier vrijwel onmiddellijk tegen gereageerd. Een gedeeltelijke of volledige afschaffing zou onvergeeflijk zijn, zeker als je weet dat het perfect mogelijk is hier een prachtig historisch wandelparcours in te richten. Na vier jaar actie voeren is het goede nieuws dat het fonteinpad nog bestaat, dat vele versperringen intussen verdwenen zijn én dat het pad frequenter gebruikt wordt. Het slechte nieuws is dat de mogelijke afschaffing nog steeds hangende is. Daarom wordt er actie gevoerd tot er een definitieve oplossing is voor deze prachtige buurtweg: U blijft welkom op de maandelijkse aperitiefwandelingen, die elke laatste zondag van de maand doorgaan om 10u00.

> Alle informatie op www.houtland.com

Al doende leert men...
Het fonteinpad in Ichtegem staat niet alleen. Ook tientallen andere buurtwegen worden niet onderhouden zoals het hoort. Daardoor dreigen ze op termijn te verdwijnen. Er is dringend nood aan een aangepast beleid om dit waardevolle patrimonium in ere te herstellen. Het fonteinpad was dus de aanleiding voor het opstellen van een inventaris van héél Ichtegem. Noodgedwongen werkte de Houtlandse Milieuvereniging zich in in de ?Atlas der Buurtwegen?, (historische) topografische kaarten en kadasterplannen, notariële aktes, provinciale reglementen en wetgeving allerhande. En dat leidde tot een méér dan interessante inventaris.

> Haal de inventaris van onze site!

Zelf inventariseren?
Trage wegen inventariseren is de eerste stap naar de herwaardering ervan. Als lokale vereniging of werkgroep is het bovendien een toffe en leerrijke activiteit. De vzw Trage Wegen stelde een methodiek op die intussen overal in Vlaanderen wordt toegepast.

> Lees er alles over in onze handleiding 'Terreininventarisatie'


Weer Wetterse winterwandelingen!

Traditie voortgezet
Een trage weg wordt het best onderhouden door er met z'n allen op te wandelen, vooral 's winters is dat ideaal: het tracé wordt weer zichtbaar. Daarom organiseert de gemeente Wetteren ook deze winter opnieuw een reeks wandelingen langs de vele oude voet- en buurtwegen.

'Trage wegen' wandelkalender:
* zondag 13 december: Overbeke
vertrek om 14.00 u. op het kerkplein van Overbeke;
* zondag 10 januari: jeneverwandeling in de Kastermeersen
vertrek om 14.00 u. aan de passerelle in Overschelde;
* zondag 14 februari: Valentijnswandeling in Westrem
vertrek om 14.00 u. op het dorpsplein in Westrem.

Alle wandelingen zijn ongeveer 7 km lang, laarzen worden aangeraden. Kinderen zijn welkom, op voorwaarde dat ze al flink kunnen stappen. De meeste wegen zijn echter niet toegankelijk voor buggy's.

Meer info:
Dienst Leefmilieu Wetteren, 09 369 34 15


Uitsmijter: poësie in de Madonna

Zondag 25 oktober. De allereerste Trage Wegenwandeling op het grondgebied van Langemark-Poelkapelle. De Bron vzw, Natuurpunt Westland, Pasar Infoclub regio Ieper en de milieuraad van Langemark-Poelkapelle sloegen de handen in elkaar voor deze wandeling. Onder een stralende zon die de wolken in bedwang hield stroomden 53 mensen uit de nabije en verdere buurt samen onder de kerktoren van de Madonna. Een onverwachte opkomst die aantoont dat het thema ook in hartje West-Vlaanderen leeft onder de bevolking. En dat trage wegen ook zowaar tot poësie leidden, bewees Wim Parmentier van vzw De Bron halverwege. We laten u meegenieten van zijn gedichten!

Trage wegen (1)
 
Trage wegen moeten wegen
Op het geweten
Van mensen die zweren
Bij gestroomlijnde wegen
Op het geweten
Van mensen met haast
(hou ze tegen, zon of regen)
 
Té Laat
(Trage Wegen 2)

 
Waar wij gaan langs trage wegen
Komen wij onthaasting tegen
 
Haast is de derde
Persoon van haas
Is zichzelve niet
De baas
Gaat als gek
Voor ingebeelde tijdjagers
Op de vlucht
En komt pas tot rust als
Een schot
In de roos
 
Trage Wegen (3)
 
Ik hou van trage wegen
Ze leiden naar de einder
Naar daar waar het begon
 
Ik hou van spoorwegen
Ze leiden naar de einder
Naar waar alles begon
 
Trage wegen zijn sporen
Uit een ver of nabij verleden
 
Een spoorloze spoorwegberm
 
Begroeid met brem en vreemde kruiden
Van god-weet-waar en -wanneer
Aangevoerd:
Een ingedommelde rechte
In een willekeurig landschap,
Toevallig hier
 
Waar nu ? hoor! ? de stilte fluistert
Denderden nog niet zo lang geleden
Tonnen stomend staal en generaties
Mensen voorbij
 
Met in hun ogen en in hun hart
De haast van de wereld
De onrust van de wereld
De angst van de wereld
Dit alles lijkt nu opgelost
In ?t grijze, in ?t blauwe, in ?t goudgele
Van botsende oerluchten.
 
Of is dit schijn
 
Want zoveel uitvindingen later
Zijn we nog steeds niets meer
Dan vleesgeworden loco-motieven
Onder stoom


Alle E-zines

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Please wait