Trage wegen in je buurt

Duid jouw woonplaats aan en wij personaliseren onze website voor jou.

De kaart

OF

Je postcode

Verstuur
 

E-zine vzw Trage Wegen

Uitgave Augustus 2009

Het leven zoals het is: trage wegen - Asse

Op stap met Etienne Keymolen (N-VA), schepen in Asse en Mark Mattens (Diensthoofd ruimtelijke ordening en mobiliteit)

Groot-Asse kleeft aan Brussel, maar is tegelijk een typisch product van het verstedelijkende platteland. Enerzijds weidse kouters en kleine kerkdorpjes zoals Asbeek, anderzijds ook de E40, de Brusselse Ring en de bijhorende industrie langs de invalswegen. Binnen dit alles nestelt zich een erg dicht trage-wegennet. En sedert begin 2007 trad trage-wegenliefhebber Etienne Keymolen aan als schepen in het college van Asse. Meteen voer voor een reportage.

Twintig jaar trage wegen
Het is hoogzomer als ik op 19 augustus schepen Keymolen in Asse tref. "Ik heb te veel interesses," bekent hij. "Voet- en buurtwegen horen daar al bij van in het begin van mijn politieke loopbaan." Meteen haalt hij een stevig onderbouwd gemeenteraadsvoorstel over voetwegen uit 1989 boven. "Toen bestond er in Asse al een akkoord met het beoogde voet- en buurtwegennet. Het akkoord, dat een compromis was tussen landbouwers, bewoners en belangstellende verenigingen is nooit uitgevoerd. De term 'trage wegen' bestond nog niet, de meeste mensen wisten niet eens dat die wegeltjes binnendoor eigenlijk zéér goed beschermd worden door een wet uit 1841," vertelt Keymolen, ?het was allemaal pionierswerk eigenlijk?.


Hoogpoort-saga
De gemeente Asse heeft ook af te rekenen met een symbooldossier: de voetweg door Hoogpoort-Terlindenvijver. Etienne Keymolen duidt: "Deze voetweg werd in 1987 plots afgesloten door de eigenaar van de grond. Het wegje kwam niet voor in de atlas der buurtwegen, maar werd al zo lang als iedereen hier zich kon herinneren gebruikt. Wel, daar hebben we gedurende 14 jaar een procedureslag geleverd. De gemeente en de provincie stonden aan onze zijde en zorgden ervoor dat er een buurtweg werd verlegd naar een parallel tracé. Alles leek geregeld, tot de vrederechter een expert-landmeter aanstelde die een opmeting zou moeten doen. Hallucinant genoeg wou deze laatste zelfs niet eens ter plaatse komen. De gemeente heeft verder nooit aangedrongen. We zitten nu met een verlegde buurtweg die er nooit is gekomen. Het college staat bijgevolg zeer weigerachtig tegenover gerechtelijke stappen."

Ruilverkaveling Bollebeek
Het voet- en buurtwegennet in Asse werd ook langs andere kanten belaagd: aanvankelijk zat de ruilverkaveling 'Bollebeek' (in het noordoosten van Asse) behoorlijk fout. De meeste voet- en buurtwegen zouden gewoon afgeschaft worden. Etienne Keymolen herinnert zich nog goed de vele bezwaarschriften en petities. Uiteindelijk kwam er zelfs een op Vlaamse schaal ongezien protest in 1998 tegen de ruilverkaveling. Mark Mattens, diensthoofd ruimtelijke ordening, kijkt uiteindelijk tevreden terug op de ruilverkaveling: "Een ruilverkaveling is eigenlijk een schitterend instrument. We hebben wel hier en daar een voetweg moeten opgeven, maar uiteindelijk gingen er heel wat terug open. Er kwamen ook hagen en zelfs 14 hectare bos bij. Dat krijg ik ergens anders in de gemeente nooit gerealiseerd. Je moet als gemeente wél durven zeggen dat bepaalde aspecten in de plannen fout zitten, alles goed opvolgen."
Waarop Keymolen inpikt: "De vele bezwaarschriften en het verzet tegen de plannen zullen er toch ook voor iets tussen gezeten hebben. En net buiten het grondgebied van Asse is er ook veel verloren gegaan." Ook Mattens geeft toe dat het in veel andere ruilverkavelingen voornamelijk trage wegen verloren gingen: "Maar dat komt doordat de betrokken besturen dat zelf willen. De gemeente heeft een belangrijke stem in heel het proces, want ze steekt behoorlijk wat geld in de ruilverkaveling."

Dag van de trage weg
Toen Etienne Keymolen in 2007 zelf schepen werd, besloot hij dan maar om het hele trage-wegendossier op een pragmatische manier aan te pakken. Er kwam een gemeentelijke werkgroep met vertegenwoordigers uit de betrokken doelgroepen. Wandelaars en natuurliefhebbers, maar evenzeer landbouwers en de gemeentediensten. Mark Mattens neemt de kaart erbij en vertelt: "Alle voetwegen zijn op het terrein afgewandeld. We hebben deze inventaris op GIS staan en kennen voor elk stukje de knelpunten." Etienne Keymolen vult aan: "Om de 2 à 3 maanden komen we samen en stellen we een lijst op van prioritaire punten. Daarnaast zijn er ook taken die meer tijd kosten en zaken waarvoor verder overleg nodig is. Op doe manier konden we op enkele maanden tijd toch heel wat tracés heropenen. De Dag van de trage weg is daarbij een prima moment om ze aan het publiek voor te stellen."
Toch is het verhaal in Asse geenszins een sprookje. Schepen Keymolen: "Ook in Asse speelt de gemeentepolitiek een enorme rol. Je zou ervan versteld staan hoezeer sommige inpalmers toch hun gangetje kunnen gaan. In onze gemeente zitten we ook met een aantal rijke 'domeinvormers': ze sluiten niet alleen voetwegen af, ze verhinderen voetwegen die langs hun eigendommen lopen. We zitten hier in onze gemeente met een nogal bonte coalitie. Ik ga eerst en vooral voor de zaken die ik hier onmiddellijk kan realiseren, want het heeft te lang stilgelegen." Etienne Keymolen toont een voetweg die uitkomt op een bushalte aan de drukke Brusselsesteenweg. Of wat er nog van overblijft, want achter de huizen zijn er nog twee overgangen langs weiden afgesloten: "Deze moet terug open. De mensen die hier wonen zijn óók vragende partij, want zo komen ze rechtstreeks aan de bushalte uit."

Fervente wandelaars
In Asse beweegt er wat, zoveel is zeker. Blijven de opengestelde voetwegen ook open, vragen we ons af. Mark Mattens: "De balans is toch positief. Sommige fervente wandelaars gaan fanatiek elke avond wandelen over tracés die sluiks worden ingepalmd en knippen al eens een draad door. Ach, het bespaart onze diensten ook werk, want anders moeten we constant de politie erop afsturen." Etienne Keymolen waardeert dan weer de aanpak van een plaatselijke wandelclub: "Tijdens de zomermaanden organiseren ze wekelijks een wandeling die alleen op het grondgebied van Asse loopt. Zo blijven de trage wegen erg bekend en belopen." We staan voor een buurtweg die diagonaal door een maïsveld loopt, een strook van een meter is duidelijk veelbelopen. "Toch zien we dat een aantal wegen die we vorig jaar hebben geopend intussen moedwillig zijn afgesloten," aldus Keymolen. Mark Mattens: "We hebben een erg dicht netwerk en alles constant controleren kunnen we niet. Gelukkig is het geenszins dweilen met de kraan open, ik vind het al erg goed dat we erin slagen de trage wegen te onderhouden. Dat gebeurde vroeger evenmin."

Van routes en naambordjes
"Sommige trage wegen worden niet gebruikt omdat het niet duidelijk is dat je erover kan", stelt Etienne Keymolen, "ze zien eruit als een oprit, bijvoorbeeld. De bewegwijzerde wandelroutes waren een eerste keerpunt in het behoud van de voetwegen. We zien dat er bij de bewegwijzerde routes amper problemen zijn. Naamborden bij de trage wegen moeten ervoor zorgen dat ze even gekend worden." Op het gemeentehuis diepen we nog even de atlas der buurtwegen op. Wat blijkt? In de tabel van de buurtwegen staat per wegdeel de naam ervan vermeld. Etienne Keymolen: "Een mooie cultuurhistorische dimensie voor een naambordenproject!" Mark Mattens verbaast zich over zoveel precisie: "Als je ziet dat halverwege de 19de eeuw zo gedetailleerd werd gewerkt, dan voelen we ons toch wat de loef afgestoken. Eigenlijk zouden deze atlassen opnieuw moeten gemaakt worden, digitaal en met dezelfde nauwkeurigheid." De vzw Trage Wegen vindt in elk geval dat het dringend tijd wordt dat het trage-wegennet gebiedsdekkend geïnventariseerd wordt.

Afscheid neem ik met de stellige mededeling dat Asse opnieuw deelneemt aan de Dag van de trage weg én dat ze opnieuw enkele heropende tracés in de kijker stellen.


Vereniging in de kijker: Werkgroep trage wegen Zwalm

Inventarisatiepartners

Terug in de tijd. Op 28 oktober 2007 organiseerde het Milieufront Omer Wattez in Zwalm een activiteit op de Dag van de Trage Weg. In de Zwalmse Post (gemeentelijk infoblad) van november 2007 schreven ze toen: "Zwalm heeft een grote toekomst als wandelparadijs". Die toekomst is vandaag misschien aangebroken. Binnenkort is er een publieke info-avond over herwaardering. De Werkgroep Trage Wegen Zwalm zit op de eerste rij. Een gesprek met werkgroepslid Laurent Flostroy (zie foto).

Hoe is het gesteld met de trage wegen in Zwalm?
Flostroy: "Er is nog heel wat marge om trage wegen in Zwalm te herwaarderen en te ontwikkelen. De situatie is momenteel zo dat er veel wegen door inpalming en gebrekkig onderhoud niet toegankelijk zijn. In sommige deelgemeentes werden quasi alle buurtwegen bij ruilverkavelingen van de kaart geveegd. Deze vaststellingen tonen het belang aan van een werkgroep in Zwalm en ook van het project dat momenteel loopt vanuit de gemeente."

In het najaar van 2008 zag de Zwalmse werkgroep Trage Wegen het levenslicht. Hoe ging dit?
Flostroy: "De directe aanleiding was een verzoek tot afschaffing (1 volledige en 1 gedeeltelijke) van een traject in Beerlegem bestaande uit 2 buurtwegen. Dat kon voor ons niet, zeker omdat daar al weinig veldwegen zijn en weinig verkeersveilige alternatieven. Naar aanleiding van de protestactie is ervoor gekozen om onder de noemer 'Trage Wegen Werkgroep Zwalm' naar de pers te stappen. Voordien waren er wel al contacten geweest tussen de lokale afdelingen van de natuurverenigingen Natuurpunt en Milieufront Omer Wattez. Het effectieve startschot van onze werking was een wandeling in oktober 2008. Het traject dat mogelijk zou worden afgeschaft maakte deel uit van het parcours. We hebben het mogelijke verdwijnen van deze verbinding duidelijk aangekaart. De activiteit was zonder meer een succes. Er waren maar liefst 80 aanwezigen, waaronder ook Patrick Moreels, de schepen van Mobiliteit."

De gemeente Zwalm stapte ondertussen mee in een project van de Provincie Oost-Vlaanderen, gericht op het in kaart brengen en herwaarderen van het lokale trage-wegenpatrimonium. Trage Wegen vzw en het RLVA begeleiden het proces. Wat is jullie rol binnen deze dynamiek?
Flostroy: "Wij hebben de trage wegen in kaart gebracht en afgestapt op het terrein. Een belangrijk deel van de trage wegen bestaat uit onverharde voetwegels langs beken, bossen, akkers en weiden. Die inventaris vormt het vertrekpunt voor een duurzaam beleid rond trage wegen. We willen actief deelnemen aan de beslissingen die op basis van de inventarisatie worden genomen. Op 24 september vindt een eerste publieke info-avond over het gebied Nederzwalm-Beerlegem plaats. Wij hopen op de aanwezigheid van mensen die zich nog levendig het gebruik van al dan niet verdwenen wegen herinneren. Sinds vorig jaar is Zwalm ook opgenomen in het werkingsgebied van het Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen. Zij kunnen een belangrijke rol spelen bij de onderhoudswerken. Voorlopig zijn de resultaten op het terrein nog weinig zichtbaar. Er is nog wat werk aan de winkel; momenteel bevinden we ons nog maar in de beginfase."

Vandaag willen heel wat mensen in hun gemeente een werkgroep trage wegen oprichten. Welke tips kun jij hen alvast meegeven?
Flostroy: "Het is aan te raden om zoveel mogelijk steun te zoeken bij lokale milieu- en natuurverenigingen. Op het vlak van bescherming en behoud van trage wegen gebeurt het meest vanuit die sector. Wij leggen momenteel contacten met de heemkundige kring, omdat hun cultuurhistorische invalshoek een belangrijke aanvulling vormt. En om effectief vooruitgang te boeken is de steun vanuit de gemeente in veel gevallen onontbeerlijk."

Veel succes met de werkgroep en tot 24 september!
Afspraak op 24 september 2009, om 20.00 uur in de vergaderzaal van de Kaaihoeve te Meilegem. Je kan ook terecht bij de Zwalmse milieudienst: 055 48 05 70 (milieu@zwalm.be).

Meer info over de werkgroep bij: Laurent Flostroy, 0498 67 71 09 (laurent.flostroy@telenet.be)


Gun je buur een zuurstofkuur

Laat je auto eens aan de kant

Onder dat motto zullen tijdens de Aardig-op-weg-week van 16 tot en met 22 september opnieuw honderden acties in Vlaanderen plaatsvinden. Gemeenten, buurtbewoners, verenigingen en scholen springen mee op de kar om iedereen te laten proeven van de voordelen van milieuvriendelijke mobiliteit.
Als straten, woonbuurten, dorpspleinen, schoolomgevingen of stedelijke centra autoluw of helemaal autovrij worden, komt er meer ruimte vrij voor rust, groen, recreatie en ontmoetingen. Bovendien betekent minder autoverkeer ook een betere luchtkwaliteit. Kortom, tijdens de Aardig-op-week komen we met z'n allen weer op adem.

Zuurstofacties zal je in alle vormen, maten en kleuren aantreffen. Tijdens de "Autovrije Zondag" maken buurten, steden en gemeenten hun straten autovrij en benutten ze de autovrije ruimte voor tal van aantrekkelijke activiteiten. Steden en gemeenten trekken bewoners over de streep om te carpoolen en autodelen onder de noemer "Verlucht de stad". Op 22 september zullen opnieuw duizenden scholieren stappen en trappen op de "Strapdag".

"G-route in de kijker" steekt aangename verkeersveilige Groene routes voor fietsers en voetgangers naar het centrum in een feestelijk kleedje. Een vooruitblik in enkele gemeenten:
* In Turnhout wordt de noord-zuid-verbinding in de kijker gezet. Het traject wordt als eerste groenas in de stad uitgewerkt. Ze loopt langs bedrijventerreinen, het station en het centrum van Turnhout richting vennegebied. Om de grootste missing link op deze route weg te werken is een fietsers- en voetgangersbrug over het kanaal gepland.
* Sint-Truiden viert haar vesten en zet daarbij de G-route van het domein Speelhof langs het stadspark naar de vesten in het centrum in de kijker. Aan elke stadspoort mag je een leuk deuntje verwachten.
* De Vrije Basisschool Meerbeke zet het fietspad Neigem-Meerbeke en het wandelpad Stenebrug-Berlindisstraat in de bloemetjes. In elke klas wordt een week rond dit thema gewerkt en de wegen worden versierd en afgestapt met de hele school.
* Kortrijk verwent de gebruikers van de G-route het Guldenspoorpad met een ontbijtkoek en een drankje aan enkele op- en afritten. Het Guldenspoorpad verbindt Zwevegem en Marke.

Alle acties in je buurt vind je op www.aardig-op-weg-week.be/sterrenkaart.


Studiedag 'Trage wegen snel getoetst' - 28 oktober 2009

Pilootprojecten mobiliteit en trage wegen

Afgelopen jaar begeleidde Trage Wegen vzw tien gemeenten in het kader van het project 'Trage Wegen Snel Getoetst'. Dit project speelde in op het feit dat heel wat gemeenten hun mobiliteitsplan moesten herzien. Door trage wegen op te nemen in het vernieuwde mobiliteitsplan, maakt een gemeente werk van duurzame mobiliteit en verkeersveiligheid. Binnen de begeleide gemeenten zochten we hoe de mobiliteit van fietsers en voetgangers verbeterd kon worden, met in elke gemeente eigen accenten en aandachtspunten.

We ronden het project af met een studiedag op woensdag 28 oktober. Enerzijds wordt uitgebreid ingegaan op hoe trage wegen een rol kunnen spelen binnen duurzame mobiliteit. Anderzijds zullen verschillende sprekers uit de begeleide gemeenten de ervaringen en context binnen hun gemeente of stad toelichten. Hierbij is er ruimte om ervaringen uit te wisselen en vragen te stellen.

Bovendien stellen we op de studiedag de "Werkdoos Trage Wegen" voor. Hierin zijn alle documenten gebundeld die je als mobiliteitsambtenaar of werkgroep trage wegen nodig hebt om werk te maken van trage wegen.

Praktische info:
studiedag op woensdag 28 oktober, van 9u15 tot 12u30 (Ellipsgebouw ? Koning Albert II-laan 35 ? 1030 Brussel). Daarna is er een broodjeslunch voorzien voor alle deelnemers.
Vooraf inschrijven verplicht via www.tragewegen.be/sneltoets of via het secretariaat van Trage Wegen vzw (vanaf 14 september).
Deelname aan de studiedag: 10 euro.


Uiterste datum inschrijving ?Dag van de trage weg?

Inschrijven geblazen!

Op 24 en 25 oktober vindt weer over het hele land het actieweekend 'Dag van de trage weg' plaats. Overal organiseren werkgroepen, verenigingen en lokale besturen trage-wegenacties. Hoofddoel van de campagne blijft: zo veel mogelijk trage wegen terug toegankelijk maken en in gebruik nemen.

Surf naar www.tragewegen.be/dagvandetragewegvoor meer info of een lokale actie in je buurt. Zélf inschrijven met een actie kan nog tot 15 september.

Meer info:
Hilde Béatse, 02/204 09 72 (hilde.beatse@tragewegen.be)


'n Sprookje in Dilbeek

Trage-wegenbeeld: op de binnenkoer van de Dilbeekse Pedemolen luisteren zo'n 100 wandelaars en sympathisanten naar de 4 jaar perikelen omtrent de door afschaffing bedreigde voetwegen 99 en 102. Hugo Marissens van Trage Wegen Dilbeek brengt dit in de vorm van een ludiek sprookje, het verzet van de bevolking, de ongelooflijke besluiten van gemeente en provincie, en ... zoals het hoort in een sprookje, het uiteindelijke goed einde: Vlaams Minister van Ruimtelijke Ordening Philippe Muyters (N-VA) vernietigde in opschortend beroep de afschaffingsbeslissing van de provincie Vlaams-Brabant.

Lees er alles over op www.tragewegendilbeek.be


Trage wegen in het Vlaams regeerakkoord

Kansen verzilveren, opletten voor valkuilen

Het stof van de regionale verkiezingen is intussen neergedaald. De coalitie is gesmeed (ter info: CD&V - sp.a - N-VA), die op basis van het regeerakkoord voor 2009-2014 de komende jaren heel wat beslissingen zal nemen met een weerslag op de trage wegen. We nemen de relevantste passages inzake trage wegen even onder de loep.

Vóór het behoud van een sterk buurtwegenstatuut
"We vereenvoudigen het juridische kader voor de buurtwegen."
Dit zinnetje is een mes dat langs twee kanten snijdt. Uit onze intussen ruime terreinervaring blijkt dat het sterke statuut voor buurtwegen een beschermende grendel is voor vele trage wegen op het terrein. Als we de netwerkfunctie bijgevolg maximaal willen beschermen, dan wordt er best niet aan dit statuut gemorreld. Nog zo'n andere beschermende grendel is de bestaande bevoegdheidsverdeling tussen de lokale overheden, de provincies en de Vlaamse overheid. De eerste treedt op als wegbeheerder, de tweede als mede-toezichtshouder en de derde behoudt een opschortend beroep als de eerste twee de mist in gaan. Deze bevoegdheidsverdeling bewijst dag in dag uit dat ze nuttig en wenselijk is. Ze is ook goed gekend, gezien de veelheid aan dossiers. Met het oog op de bescherming van het netwerk zou het erg onverstandig zijn deze te veranderen. Alles kan eenvoudiger. Alleen moet vereenvoudiging wel een doelstelling dienen. De regelgeving rond buurtwegen is dan wel oud, ze is vooral degelijk. Met ons uitgangspunt "niet aanpassen, maar toepassen" blijven we ijveren voor handhaving, want daar wringt nog altijd het schoentje.

Inventariseren
"We maken een inventaris" Absoluut. Hiermee stelt het regeerakkoord niet meer of niet minder dat er tijdens deze Vlaamse legislatuur gebiedsdekkend de toestand van alle trage wegen in kaart dient gebracht te worden. Alle overheden in Vlaanderen moeten hiervoor een gecoördineerd actieplan opstellen. Voor de vzw Trage Wegen mogen deze inspanningen niet alleen op de kap van de gemeenten afgewenteld worden. Onze vereniging stelde het afgelopen jaar trouwens een inventarisatiemethode op punt die op heel wat plaatsen wordt toegepast.

Netwerk, cultuurhistorie en archeologie
"We beschermen maximaal de netwerkfunctie voor het langzame verkeer en de cultuurhistorische en archeologische waarde." Onze vereniging is opgetogen dat trage wegen niet herleid worden tot loutere 'verbindingen van A naar B'. Immateriële waarden zoals cultuurhistorie en een levend archeologisch patrimonium zijn minstens even belangrijk. En het één liefst niet ten koste van het andere: multifunctionaliteit ("een trage weg is zoveel méér dan een weg") dragen we hoog in het vaandel.

Labo plattelandsbeleid
"Bij het nemen van agromilieumaatregelen in het kader van het plattelandsbeleid, ontwikkelen we nieuwe instrumenten, zoals collectieve beheersovereenkomsten met resultaatverbintenissen voor
bijvoorbeeld de aanleg, bescherming en het onderhoud van structuurbepalende elementen als plasbermen, houtkanten, holle wegen en trage wegen." Plattelandsbeleid is een laboratorium. Vooreerst moet de wegbeheerder gewoon zijn plicht doen: de wegen onderhouden. Wij breken ook een lans voor een instrumentarium dat het voor (plattelands)gemeenten aantrekkelijker maakt buurtwegen te behouden en te ontwikkelen dan om ze af te schaffen. Beheersovereenkomsten kunnen nuttig zijn, maar niet op erkende buurtwegentracés. Tenzij de gemeente als wegbeheerder het geld zou mogen uitkeren, natuurlijk. Ons lijkt een aangepaste weging in het gemeentefonds (gebaseerd op het aantal kilometer te onderhouden trage weg) een veel beter idee.

Trage Wegen vzw blijft zich uiteraard inzetten voor het trage-wegennet in ons land. We komen van ver, maar de (trage) weg lijkt nog lang.

Lees het Vlaams regeerakkoord er gerust zelf op na.

Meer info: Steven Clays, 02 204 09 93 (steven.clays@tragewegen.be)


Alle E-zines

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Please wait