Trage wegen in je buurt

Duid jouw woonplaats aan en wij personaliseren onze website voor jou.

De kaart

OF

Je postcode

Verstuur
 

E-zine Trage Wegen vzw

Uitgave Oktober 2005

De Provincie West-Vlaanderen en het beheer van de buurtwegen, 1800-heden

Informatieve tentoonstelling van 30 oktober tot 4 december

Op 18 april 1841 trad de Wet op de Buurtwegen in werking. Deze moest instaan (en staat nog steeds in!) voor de goede toegankelijkheid en bruikbaarheid van de buurtwegen. Om een correct beeld van de bestaande voet- en buurtwegen te verkrijgen werden deze onder toezicht van Henri Heuschling voor geheel België en gemeente per gemeente in kaart gebracht. Deze grootse cartografische onderneming leverde voor West-Vlaanderen 241 ?atlassen van de buurtwegen? op. De 241 kaartenboeken, bewaard in het Provinciaal Archief West-Vlaanderen, werden in de periode 2001-2003 gereinigd en gerestaureerd.

Het afsluiten van dit conserveringsproject vormt de aanleiding voor de tentoonstelling. Buurtwegen hadden een grote economische en sociale betekenis: zij werden gebruikt om landbouw- en nijverheidsproducten te verplaatsen, en om ontmoetingen te organiseren met de mededorpelingen. In het begin van de 19de eeuw waren het heel eenvoudige wegen, modderig in de winter en mul zanderig in de zomer. Gedurende grote delen van het jaar waren ze vrij moeilijk te gebruiken. Vanaf het midden van de 19de eeuw werden eerst de buurtwegen van groot verkeer verhard, nadien de kleinere en soms zelfs de voetwegen. Oorspronkelijk waren de aangelanden verplicht de buurtwegen te onderhouden en ingevolge de wet van 1841 de gemeenten. De Provincie hield toezicht op de staat en het onderhoud ervan, subsidieerde verbeteringswerken, onder meer bij de opkomst van de fiets en de auto, en ijverde op nationaal vlak voor goede wet- en regelgeving terzake.

Hernieuwde aandacht
Verschillende van deze buurtwegen zijn in de loop van de tijd verdwenen: wanneer een weg 30 jaar niet gebruikt wordt, kan de Bestendige Deputatie beslissen deze op te heffen. Thans is er vrij veel aandacht voor de kleinere landelijke wegen: hun cultuurhistorische en ecologische waarde wordt onderkend en men ziet mogelijkheden om deze wegen te herwaarderen in het kader van het toerisme, de recreatie en een veiliger mobiliteit. De tentoonstelling en het begeleidend tekstboek willen niet alleen de ?atlassen? onder de aandacht brengen, maar ook het belang van de buurtwegen en het aandeel van de Provincie in de ontwikkeling ervan, zowel in het verleden als vandaag.

De tentoonstelling vindt plaats in het gemeentelijk cultuurhuis De Scharbiellie in De Panne van 30 oktober tot 4 december 2005 en is volledig gratis.

Adres: Kasteelstraat 34, De Panne (De Panne is vlot bereikbaar per trein)
Openingsuren: Elke dag open van 14.00 u. tot 18.00 u.
Gesloten op maandag en feestdagen.
Meer informatie: Cultuurdienst De Panne, 058 42 97 53 (cultuur@depanne.be)


Trage-wegenpatrimonium krijgt een ruggensteuntje

Twee laureaten 'trage wegen' bij de VCM-oproep '20 x 1250 euro'

Zaterdag 15 oktober 2005 was het feest voor twintig Vlaamse
erfgoedverenigingen: tijdens een academische zitting in het stadhuis van Hoogstraten maakte Vlaams minister Dirk Van Mechelen de laureaten bekend van de projectoproep 20 x 1.250 euro. Begin 2005 lanceerde het VCM-Contactforum voor Erfgoedverenigingen vzw reeds voor de vijfde maal de projectoproep 20 x 1.250 euro. Dit gebeurde in opdracht van Vlaams minister Dirk Van Mechelen. Met dit initiatief wil de minister vrijwilligersverenigingen financieel ondersteunen bij het uitwerken van educatieve of sensibiliserende projecten rond monumenten, landschappen, archeologie en varend erfgoed. En trage wegen horen daar ontegensprekelijk bij, zo bleek.

Extra waardering
De projectoproep 20 x 1.250 euro wordt beschouwd als de uitgelezen manier om de waardering voor het enthousiasme, de expertise en het doorzettingsvermogen van die vrijwilligers de nodige financiële kracht bij te zetten. De subsidie van 1.250 euro is een weliswaar beperkt, maar een vaak doorslaggevend steuntje in de rug. De projecten worden door een onafhankelijke jury geselecteerd uit de ingezonden kandidaturen. Stuk voor stuk zijn het kleinschalige en laagdrempelige initiatieven die op heel wat vrijwilligers draaien. De bekroonde projecten zijn ook in 2005 een weerspiegeling van wat leeft aan de basis van de erfgoedzorg. Dat er zich onder de laureaten dan ook twee projecten rond trage wegen bevinden, is dus geen toeval: het toont aan dat het maatschappelijk draagvlak voor dit specifieke patrimonium blijft groeien!

De bekroonde projecten
De vzw Erfgoed Hoogstraten (werkgroep erfgoedprojecten) kreeg de som toegewezen voor de voorbereiding en de organisatie van een studiedag over oude voetwegen in het algemeen en Hoogstraatse voetwegen in het bijzonder. Aan de studiedag zal de vzw Trage Wegen overigens ook meewerken. Daarnaast brengt de werkgroep een geïntegreerde wandelkaart 'Oude voetwegen in Hoogstraten' uit en komt er een informatieve folder Oude voetwegen, voor schoolgaande jeugd, inwoners, recreanten en toeristen. Deze folder bevat landschappelijke, cultuurhistorische en recreatieve informatie naast inlichtingen over veilig verkeer langs oude voetwegen.

Meer informatie over dit project kan je krijgen bij Gust Lauryssen, 03 314 63 62 (a.lauryssen@pandora.be)

De andere trage-wegenlaureaat is vzw De trage weg uit Neerpelt. Ze vielen in de prijzen met een sensibilisatieproject waarbij aan enkele veldwegen in Neerpelt een naam zal worden gegeven, of beter... de vereniging wil de soms eeuwenoude namen opnieuw in het geheugen van de wandelaar prenten. Een prachtig voorbeeld van het laten heropleven van immaterieel erfgoed. Zo versterken deze oude buurtwegen hun historische positie in het huidige landschap. Concreet worden aan beide uiteinden van tien buurtwegen bordjes geplaatst met het trage-wegenlogo (zie daarvoor ons e-zine van mei), en hun naam zoals vermeld in de Atlas van de Buurtwegen van daterend uit 1843. Tien veldwegen die in de Atlas geen naam hebben, zullen worden aangeduid met een logobordje. Bij één buurtweg komt een infopaneel met een korte uitleg over de buurtweg, de Atlas en het landschap.

Meer informatie over dit project kan je krijgen bij Jan Daniëls, 011 64 41 03 (jan.daniels-alders@skynet.be )


Geef de baan een naam: een succes in Merelbeke

Inwoners kiezen namen trage wegen

De Merelbeekse gemeenteraad stemde op 27 september in met de voorlopige vaststelling van 50 straatnamen aan bestaande trage wegen op het grondgebied Bottelare en op het grondgebied Munte. In kregen alle voet- en buurtwegen in de Atlas der Buurtwegen een nummer en een officiële benaming. In de loop der jaren -en zeker bij de gemeentefusies in 1977- gingen wat van die namen teloor. Aan de gemeentelijke adviesraad voor cultuur wordt nu advies gevraagd en er wordt een openbaar onderzoek georganiseerd. In een volgende zitting wordt dan de benaming definitief vastgesteld.

De gemeente Merelbeke is één van de 7 DULOMI-proefprojectgemeenten waarmee de vzw Trage Wegen de afgelopen twee jaar heeft samengewerkt. Niet alleen de herwaardering van de wegen (zie foto), springt bij dit project in het oog, ook naamgeving van de trage wegen is er een belangrijk onderdeel van. Men wil de trage wegen in de gemeente kenbaar maken door ze aan te duiden met gebruikelijke model van straatnaamborden, voorzien van een bijkomend en specifiek logo "trage wegen". Geen naamborden zonder namen, dus organiseerde men in Merelbeke vertelavonden met als doelstelling een passende benaming uit te kiezen. In de regel werden de oude benamingen die werden teruggevonden in de Atlas der Buurtwegen tijdens vertelavonden onder het motto "geef de baan een naam!" voorgelegd aan de aanwezigen, soms gepaard gaand met een alternatief voorstel.(zie daarvoor ook het e-zine van februari 2005) Vaak was dat de benaming die ter plaatse reeds lang gangbaar was voor de weg in kwestie.

Trage Wegen vzw diende dit project in bij het Electrabelfonds, beheerd door de Koning Boudewijnstichting. Het Schepencollege van Merelbeke maakte dit experiment mee mogelijk en ook de onverdroten inzet van het Actiecomité Milieubescherming Merelbeke (AMM) en in het bijzonder van Frank Monsecour zorgde ervoor dat deze prachtige resultaten op het terrein dit resultaat konden worden bereikt.

Meer informatie: Danny Jacobs, Secretaris Trage Wegen vzw en bestuurder AMM, Kerkstraat 56, 9820 Merelbeke, 02 282 17 20 (danny.jacobs@bblv.be)


In het oog, in het hart

Gemeente Rotselaar van start met opknappen buurtwegen
Op 17 oktober werd de eerste opgeknapte trage weg van de gemeente Rotselaar 'Onder ?t spoor', officieel ingewijd. Tot voor kort was het wegje een wel héél erg goed bewaard publiek geheim. Nu is de doorgang volledig vrijgemaakt en wordt de weg aangeduid met een naambordje én het logo 'trage weg'. De gemeente Rotselaar zocht in samenwerking met de vzw Trage Wegen en het Regionaal Landschap Noord-Hageland hoe paden in de gemeente kunnen opgeknapt en geherwaardeerd worden. Eveneens één van zeven DULOMI-proefprojectgemeenten die met enkele resultaten naar buiten treden.

Freek Verdonckt van de vzw Trage Wegen was projectbegeleider: "Trage wegen zijn in hoofdzaak paden en wegen die bedoeld zijn voor niet-gemotoriseerde gebruikers zoals fietsers, voetgangers of ruiters, een verruiming dus van het begrip voet- en buurtwegen. Ook in Rotselaar geraakten dergelijke wegen de jongste tijd steeds meer in onbruik en lagen er ze verkommerd bij. Nochtans bewijzen wegjes als 'Onder ?t Spoor' dag in dag uit hun meerwaarde: als de slagboom dicht is en alle auto?s op de steenweg moeten wachten, kun je via die trage weg gewoon onder de spoorweg Leuven-Aarschot door. In Rotselaar brachten we het verenigingsleven bijeen en bekeken we samen waar het nu naartoe moet met het trage wegennet hier. Uiteindelijk formuleerden we een basis voor een herwaarderingsplan van de trage wegen in Rotselaar. Met ?Onder ?t Spoor? is de aftrap wat ons betreft gegeven."

"We brachten alle wegjes die als trage weg kunnen dienen in kaart. In overleg kwamen er conclusies én voorstellen. Eén van de conclusies in de deelgemeente Wezemaal was dat de wegjes niet altijd even bekend zijn", vervolgt Freek Verdonckt. "Vooral de jeugd kent ze niet meer. Naambordjes en logoplaatjes moeten dat probleem verhelpen. De voorstellen in het herwaarderingsplan liggen nu op de tafel van het college van Burgemeester en Schepenen: nuttige verbindingen terug openstellen, een aantrekkelijk trage-wegennetwerk voor Rotselaar vervolledigen, de mensen sensibiliseren. Rotselaar snakt na 'Onder ?t Spoor' immers naar meer trage wegen", besluit Freek Verdonckt.

Meer informatie: Freek Verdonckt, 02 204 09 70 (freek.verdonckt@tragewegen.be)


Vereniging in de kijker: Werkgroep Wandelwegen Dilbeek

"Alle officiële wandelwegen in Dilbeek open!"

"De wandelpaden doen in Dilbeek al vele jaren stof opwaaien," zo informeert André Coppens van de Werkgroep Wandelwegen Dilbeek ons,"één van de doelstellingen van de Dilbeekse milieuraad in 2001, was een herziening van het wandelpadennetwerk op punt te stellen door het uitwerken van een systematisch onderhoudsplan van de indertijd 13 officiële wandelpaden van Dilbeek. Er kwamen Peters en Meters die de wandelpaden in de gaten hielden en regelmatig hun bevindingen rapporteerden aan de gemeentelijke diensten. Bovendien werd in oktober 2002 een onafhankelijke "audit" uitgevoerd van die wandelpaden, met de bedoeling, buiten het onderhoud, ook een herziening van de wandelpaden te verwezenlijken. Door die audit besloten de gemeentelijke adviesraden en diensten (milieudienst, de cultuurdienst, de milieuraad,de cultuurraad, de sportraad) samen te werken en een "Werkgroep Wandelwegen" op te richten. Als penningmeester van de Dilbeekse milieuraad en vanwege mijn interesse voor het thema, heb ik me in de werkgroep geëngageerd."

De deelgemeenten verbonden
"De bedoeling was te komen tot een wandelpadennetwerk in Dilbeek gespreid over de 6 deelgemeenten. Onder impuls van onze werkgroep en in samenwerking met de cultuurdienst, werd in mei vorig jaar de Wolfsputtenwandeling officieel ingehuldigd, gevolgd door nog 4 andere wandelingen de daaropvolgende maanden. Zo maken de Bruegel-, de Hoppe- en de Pedemolenwandeling nu deel uit van het Provinciaal wandelpadennetwerk van de provincie Vlaams-Brabant. Al de wandelpaden zijn beschreven in een kleurrijk foldertje en degelijk bewegwijzerd, met uitzondering van de Interbellumwandeling die omwille van een traject door verstedelijkt gebied geen bewegwijzering vereist. Tot daartoe ging alles goed. Dit jaar was er nog de opening voorzien van twee andere wandelingen: de Wivinawandeling en de 4-Bekenwandeling. We hadden daar reeds data voor, alles was gepland. Helaas, werd dat tot op heden door het schepencollege verhinderd, omdat voor sommige gedeelten van de wandelingen gebruik wordt gemaakt van onrechtmatig ingepalmde en/of afgesloten trajecten over officiële buurtwegen", betreurt Coppens.

Info-avond
"De onderhandelingen met het gemeentebestuur gaan nog verder, maar een oplossing lijkt nog niet voor morgen. Onze werkgroep blijft bij zijn doelstelling: de uitbouw in Dilbeek van een toeristisch aantrekkelijk wandelpadennetwerk met gebruik van de burgerrechtelijk bestaande wandelwegen. Van het gemeentebestuur wordt verwacht te handelen in het algemeen belang", besluit André Coppens. Om meer te weten te komen over alles in verband met wandelpaden, voetwegen en buurtwegen, organiseert de Werkgroep Wandelwegen Dilbeek een info-avond op 26 oktober in de Pedemolen te Sint-Gertrudis-Pede waarop Rik Houthuys (bekend van de Werkgroep Trage Wegen Zuid-West-Brabant) onder andere de aanpak van voet- en buurtwegenproblemen in Halle zal toelichten. De avond start om 20u, alle geïnteresseerden zijn welkom.

Meer informatie: André Coppens, Werkgroep Wandelwegen Dilbeek, 02 569 20 32 (coppensa@belgacom.net)
Op de site van de Dilbeekse Milieuraad (www.milieuraaddilbeek.be) kan je onder andere kaartjes vinden van alle Dilbeekse wandelpaden.


Welke naam voor de openbare baan?

Straten, pleinen of steegjes, ze dragen allemaal een naam. Die kregen ze niet zomaar, want het geven van namen aan openbare wegen of pleinen is aan regels gebonden. Enkel de gemeente kan namen geven aan openbare wegen of deze wijzigen. Het is de gemeenteraad die een voorstel principieel goedkeurt, maar daarna moet de Provinciale Commissie van Advies voor Plaatsnaamgeving zich er nog eens over buigen en moeten ook de wijkbewoners worden geraadpleegd (openbaar onderzoek). Straatnamen kunnen worden toegekend aan alles wat maar op een weg lijkt, zelfs al is de weg eigenlijk privé-bezit. Straatnamen kunnen zelfs al bestaan, voordat de weg wordt aangelegd.

Men kan niet zomaar om het even welke straatnaam toekennen. Het Decreet van 28 januari 1977 tot bescherming van de namen van de openbare wegen en pleinen stelt dat men bij voorkeur namen moet gebruiken afkomstig uit de lokale geschiedenis, kunst en cultuur, toponymie of volkskunde. Kiest men voor een eigennaam, dan moet die op het straatnaambord worden toegelicht. De naam van een nog levende persoon mag niet, tenzij het om een lid van de Koninklijke familie gaat. In dat geval moet men wel vooraf toestemming vragen aan de regering. Verder zijn enkel historisch, wetenschappelijk of maatschappelijk belangrijke figuren toegelaten. Gelijk klinkende namen (bv. Burgweg en Brugweg) en namen die "onaangename associaties" oproepen dient men te vermijden.

En de buurtwegen dan?
Niet zelden zijn voet- en buurtwegen privé-eigendom, maar toch zijn ze publiek toegankelijk en worden ze door de gemeente beheerd. Buurtwegen worden door de provincie genummerd en hun ligging staat aangeduid in de Atlas der Buurtwegen. Dikwijls staat daar een naam bij, maar zeker niet altijd. Een echte straatnaam (onderworpen aan het decreet van 1977) krijgen ze pas als de uitgang van een gebouw erop uitkomt en daaraan een huisnummer moet worden toegekend.


Elvire (81) en Etienne (+­) openen buurtweg!

trage-wegenbeeld: Boer Etienne voor de afgesloten buurtweg, waarlangs hij en zijn zus sinds jaar en dag de koeien naar de wei leidden. Vorige week besloot de Vrederechter dat feitelijke buurtweg terug open moet, op straffe van een forse dwangsom. (c) Foto: David Stockman

Begin 2004 sloot een bewoner te Zandbergen (Geraardsbergen) een buurtweg af. Meteen een nuttige verbinding weg, de BLOSO mountainbikeroute onbruikbaar, een wandelweg minder voor de bewoners en vooral boer Etienne en zijn zus Elmire die een fikse omweg naar hun wei moesten maken. Hoewel de weg niet in de Atlas der Buurtwegen voorkomt, oordeelde de Vrederechter dat het paadje een openbare weg is en dat het terug open moet. De weg werd immers reeds véél langer dan 30 jaar door iedereen gebruikt en dat bleek doorslaggevend. Boer Etienne Steenhout zal dit helaas niet meer meemaken, hij overleed een paar maanden terug. Zijn zus Elvire hield echter voet bij stuk.

Meer info: Johan De Weerdt, 0473 76 72 96, geraardsbergen@groen.be


trage-wegen-lijn nog tot eind december 2005

De intussen welbekende 'helpdesk' van vzw Trage Wegen, de trage-wegen-lijn, wordt verlengd tot eind december 2005. Dat gebeurt met de gewaardeerde steun van Vlaams Minister voor Mobiliteit Kathleen Van Brempt. Er wordt nog bekeken hoe we deze dienst ook in 2006 kunnen aanbieden. Particulieren, verenigingen of lokale besturen kunnen de hele week tijdens de kantooruren (behalve op woensdag) gratis terecht bij de trage-wegen-lijn voor alle mogelijke vragen over trage wegen.

Contact: 02 204 09 72 of per mail: trage-wegen-lijn@tragewegen.be


Alle E-zines

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Please wait